Početna  /  Republika Srpska ima 64 opštine i grada, a optimalan broj ne prelazi 40!
Republika Srpska

Republika Srpska ima 64 opštine i grada, a optimalan broj ne prelazi 40!

Od formiranja Republike Srpske do danas, teritorijalna organizacija jedan je od najzapuštenijih aspekata funkcionisanja prostora između Novog Grada i Trebinja, mada je konkurencija u disciplini zanemarivanja važnih društvenih pitanja u RS zaista snažna! Tokom protekle dvije decenije, nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma, bilo je nekoliko pokušaja reforme u ovom domenu, ali se nije stiglo čak ni do ozbiljne i neostrašćene rasprave o toj problematici, a kamoli do efikasnog modela koji bi zadovoljio sve zainteresovane strane.

republika_srpska_1

Osvrtom na bližu i dalju prošlost, može se locirati pet prepreka za bilo kakvo udaljavanje od statusa kvo, koji je sve, samo ne sjajan. Prije svega, iz izvršne vlasti na nivou RS, bez obzira na njene različite partijske predznake u proteklom periodu, nisu dolazili kompetentni i stručni prijedlozi novih rješenja, već dnevnopolitički motivisane improvizacije. Tu dolazimo i do drugog problema, jer se svaka namjera u pravcu teritorijalne reorganizacije RS posmatra kroz stranačke naočare, pa je sadašnja opozicija po definiciji protiv bilo kakve najave zahvata ove vrste, ukoliko dolazi iz aktuelne vlasti, a bilo je i obrnutih situacija, u ranijim godinama, kada su im uloge bile zamijenjene. Treća nevolja je zbir interesa običnih smrtnika na terenu, koji su zaposleni u administracijama malih opština, zrelih za gašenje, jer su im, logično, važnija lična konkretna radna mjesta od apstraktnog “opšteg dobra”, piše PressRS.

O četvrtom tegu na nogama RS koji onemogućuje promjene u ovoj oblasti ne govori se javno, ali se nezvanično, u krugovima upućenih ljudi, može čuti utemeljena ocjena da se ni ministri za lokalnu samoupravu u Vladi RS, upravo zbog svoje nacionalne pripadnosti – a riječ je o resorima koji u nekoliko posljednjih saziva pripadaju Hrvatima ili Bošnjacima – ne usuđuju da krenu u reforme, jer je sukob sa pripadnicima većinskog srpskog naroda iz opština koje bi bile suočene sa ukidanjem posljednja stvar u životu koja im je potrebna, budući da bi se u takvim situacijama, znajući ovdašnji mentalitet, sigurno potegao i takav vid “argumentacije”.

Tu je i peta garancija kolotečine – osjetljivost odnosa istočnog i zapadnog dijela RS. Jer, kada se pokrene priča o spajanju opštine Istočno Novo Sarajevo sa opštinom Istočna Ilidža, što je u prethodnima nedjeljama učinio načelnik prve lokalne zajednice, Ljubiša Ćosić (SNSD), izazivajući burne reakcije prvog čovjeka susjedne administrativne jedinice, Predraga Kovača (SDS), odmah se mogu čuti i teze da se “istoku opet kroji kapa iz Banjaluke, a u zapadnom dijelu ne samo da ne ukidaju opštine, već i formiraju nove, poput Stanara, kada im to odgovara”. Na tako klizavom terenu, zbog nepristojnog tajminga, odmah padaju u vodu i za daleku budućnost odgađaju se neke smislene inicijative u najvećem gradu RS, kao što je ona koja podrazumijeva to da bi grad Banjaluka trebalo da čini striktno urbano područje, dok bi se od ruralnih naselja formirale bar dvije nove opštine.

Površina i budžet

Naravno, puko smanjenje broja opština u RS nije nikakav magični recept koji će odmah riješiti sve finansijske probleme ovog nivoa vlasti na kompletnom prostoru Srpske, jer i neke od najvećih sredina, poput Banjaluke i Prijedora, kubure sa budžetskim dubiozama. Ali od nečega bismo morali početi, a najracionalnije je krenuti od onog što je očigledno: od činjenice da Republika Srpska sada ima 64 jedinice lokalne samouprave, odnosno 58 opština i šest gradova. Ukoliko bi se vodilo računa o kriterijumu ekonomske samoodrživosti, u prvoj fazi svake suvisle reforme taj broj ne bi mogao biti veći od 50, a u optimalnoj situaciji, kada bi ovaj poduhvat bio doveden do kraja, možda čak ne bi prelazio ni 40! Jer, nije potrebna naročita stručnost da bi bila utvrđena veza između simboličnog broja stanovnika ili skromne površine, te statusa izrazito nerazvijenih opština, koji u RS zvanično imaju: Berkovići, Vukosavlje, Istočni Drvar, Istočni Mostar, Istočni Stari Grad, Jezero, Kalinovik, Kneževo, Krupa na Uni, Kupres, Novo Goražde, Osmaci, Oštra Luka, Petrovac, Rudo, Trnovo, Čajniče i Šekovići.

[mhc_antrfile naslov=”Četiri mladića idu s Trebevića!”]

Osim “principijelnog” lica, rasprava o spajanju opština u Istočnom Sarajevu ima i materijalno naličje, budući da dvije sukobljene strane različito gledaju na sadašnjost i budućnost planine Trebević.

– Maloj grupi ljudi ne treba dozvoliti da upravljaju resursima kao što su oni koje ima Trebević i okolne šume. Meni smeta i neodgovorna prodaja zemljišta na Trebeviću – rekao je Ljubiša Ćosić (SNSD), načelnik Istočnog Novog Sarajeva.

Bojo Gašanović (SDS), načelnik opštine Istočni Stari Grad, kojoj pripada Trebević, ima suprotno mišljenje. On kaže da se u Trebević dovoljno ulaže i da turizam cvjeta u opštini na čijem je on čelu.

– Mi smo u razvoj Trebevića uložili nekoliko miliona maraka i sada, kada smo na vrhuncu, traže teritorijalnu reorganizaciju grada – ljut je Gašanović.

Nema dileme, ultimativni pop hit Kornelija Kovača s početka šezdesetih godina, čiji stihovi glase: “Četiri mladića idu s Trebevića, prate ih pjesma i smijeh, kako ne bi bili veseli i čili, dan bješe sunčan i lijep”, pripada davnoj prošlosti, bar što se tiče današnje političke scene Istočnog Sarajeva!
[/mhc_antrfile]

A kada je riječ o najsvježijem primjeru, koji je aktuelizovao potrebu teritorijalne reorganizacije RS – o trenutnom sporu u Istočnom Sarajevu, tenzije su već otišle predaleko. Načelnik opštine Istočno Novo Sarajevo Ljubiša Ćosić kaže da je riječ o staroj inicijativi koju je on oživio u razgovorima unutar SNSD-a u Istočnom Sarajevu.

– Ova ideja provijava već desetak godina u RS, a ljudi iz Istočne Ilidže koji čine SNSD složili su se s njom. Radi se o spajanju opština Istočno Novo Sarajevo i Istočna Ilidža, te o teritorijalnoj reorganizaciji opštine Istočni Stari Grad – rekao je nedavno Ćosić, dodajući da je jedan od osnovnih razloga za teritorijalnu reorganizaciju na ovakav način, osim koristi od zajedničkog budžeta, i površina tih opština.

On je objasnio da je površina Istočnog Novog Sarajeva 38 kilometara kvadratnih, a da se Istočna Ilidža prostire na 34 kilometra kvadratna.

– Dovoljno je da kažem da opština Istočni Stari Grad, sa nešto više od 1.000 stanovnika, ima površinu od 144 kilometra kvadratna. Kada bismo spojili opštinu Istočna Ilidža i Novo Sarajevo, dobili bismo prostor od 72 kilometra kvadratna – poručio je Ćosić, ističući da inicijativa SNSD-a nije usmjerena ka uplitanju u nadležnosti grada Istočno Sarajevo, inače zajednice šest opština, jer su tu i Pale, Sokolac i Trnovo, uz tri već pomenute opštine, koje učestvuju u ovoj polemici.

Reakcija je uslijedila brzo, jer je Predrag Kovač, načelnik Istočne Ilidže, odmah zauzeo odbrambeni gard. On je rekao da “pred svake lokalne izbore, u posljednjoj deceniji, lokalni SNSD izlazi sa ovakvim prijedlogom”, te dodao “da je riječ o čistom politikanstvu, čiji je cilj da skrene pažnju sa naraslih problema u društvu”.

– Narod je svjestan da bi ovim postupkom bili oštećeni stanovnici rubnih dijelova predložene nove opštine. Tako velika opština razvijala bi samo centar. S druge strane, novca bi bilo manje. Siguran sam da bi došlo do prekomjernog zapošljavanja u administraciju – ocijenio je Kovač.

U opticaju i regioni

Očigledno, dok god političari budu vodili glavnu riječ u ovim raspravama, stvari se neće pomjeriti s mrtve tačke. Međutim, ni stručnjaci nemaju jedinstveno mišljenje o pravcu kojim treba krenuti. Recimo, u radu pod nazivom “Optimalna teritorijalna organizacija u funkciji ekonomskog razvoja RS”, koji je 2010. godine napisao i objavio doc. dr Nebojša Bomeštar, tada angažovan u banjalučkom Ekonomskom institutu, on je podsjetio da je u Srpskoj na snazi “postojeći model teritorijalne organizacije uspostavljen još 1962. u bivšoj Jugoslaviji, a koji se do sada smatra potpuno prevaziđenim”. Takođe, Bomeštar je obradio probleme uspostavljanja modela regionalnog organizovanja u RS. To je, opet, povod za nove polemike, jer je i u ratu, a posebno u mirnodopskom periodu, bilo niz glasova za regionalizaciju RS i protiv nje, uz tvrdnje da bi to bilo racionalno rješenje, ali i uz ocjene da bi to bilo pogrešno, te da bi čak predstavljalo uvod u separatizam pojedinih regija Srpske.

republika_srpska_2

Profesor upravnog prava na Pravnom fakultetu u Banjaluci, Petar Kunić, za Press kaže da politički razlozi u raspravi o teritorijalnoj organizaciji i lokalnoj samoupravi dominiraju nad ekonomskim aspektima, te da su opštine najvažniji dio vlasti, jer su najbliže građanima. Kunić nije sklon inicijativama za smanjenje broja opština.

– Nestankom opština u rubnim područjima RS stanovništvo bi se iselilo. Rubne i male opštine u Srpskoj moraju biti zadržane, ali činjenica je da svagdje, pa i u ovom slučaju, dominira politika umjesto struke. Umjesto ukidanja ili spajanja, mora se razmišljati o strateškom razvoju tih krajeva. U postojećem sistemu ne postoji riječ solidarnost, ni u jednom zakonskom propisu, a takvim opštinama mora se pomagati. Mnogima od tih opština uništena je industrija, ograničeno je pravo da raspolažu svojim dobrima i ostavljene su bez izvora prihoda – upozorava Kunić.

On ističe da politika spajanja opština nije dobra, ali smatra da nije dobra ni ideja razdvajanja postojećih gradova na opštine.

– Imali ste primjer bivše Jugoslavije koji je pokazao šta se dešava kada se stvori više upravljačkih struktura sa različitim interesima. To bi bio eksperiment koji ne bi uspio. Imali smo slučaj u Stanarima, gdje nije postojala ekonomska opravdanost formiranja opštine i gdje su politički razlozi presudili nad svim drugim. Neće biti dobro dok god se na takav način budu donosile odluke, a pogotovo ovako bitne odluke, o kojima se mora i te kako voditi računa – kaže Kunić.

U svakom slučaju, iz Vlade RS je najavljen novi zakon o lokalnoj samoupravi, a kada je riječ o srodnoj materiji, teritorijalnoj organizaciji, osim “sveobuhvatne analize” o kojoj je ne tako davno govorila ministarka Lejla Rešić, jedina novija intervencija odnosila se na transformaciju Zvornika iz opštine u grad i na usklađivanje legislative s tom promjenom. Dakle, ozbiljnijih pomaka, što se tiče teritorijalne (re)organizacije RS, nema ni na vidiku, jer čak i kada bi eksperti napravili jedan korak naprijed u sferi teorije, tu su akteri naše obeshrabrujuće političke prakse, spremni da odmah krenu dva koraka unatrag.

Izvor: PressRSNenad Despot, Saša Bižić

Moja Hercegovina

6 0 komentara

Kliknite ovde da biste komentarisali
  • Ovo sa opstinama u RS i I.Hercegovini je vrhunac svakog ludila i bezvlasca. Cuj ovog provincijskog prof sto palmudi ….a gdje se to opstine u exYU nisu pokazale dobre?? Ne nego treba svako selo da bude opstina !!!! Svi se ujedinjuju a eto ovaj provincijalac kaze da nije dobro ni kad se ujedine ni kad se razjedine ali ne daje resenje nego palamudi do besvjesti.Sto se tice I.Hercegovine treba traziti da se pojedine opstine pripoje vecim opstinama kao npr Berkovici i Ljubinje da se pripoje Bileci a I.Mostar Nevesinju.Takodje treba traziti i insistirati da se teritorija I.Hercegovine prosiri zakljucno sa Visegradom jer Visegrad jeste Hercegovina i to niko ne moze promjeniti. Kakva je ovo srpska drzava kad jos vaze granice iz Berlinskog kongresa i drzave SFRJ koja vise ne postoji !!!! Vratite Hercegovini ono sto joj pripada.Visegrad jeste Hercegovina i svako ko je rodom iz Visegrada to zna!

  • Ovde se povlace neka glupa pitanja oko Sutorine i sl a sve je to glupo,supljo i ne pije vodu pokrenuto od elektricara,kamiondzija i slicnih bezveznjakovica ali ako ti bezveznjakovici citaju ovo i ako mogu za Hercegovinu da izlobiraju (a time i sebi korist da naprave) neka znaju da ono sto se MORA uraditi to je promjena granica I.Hercegovine. Znaci od Trebinja do Visegrada pripada Hercegovini. Berlinski kongres vise NE VAZI,SFRJ granice NE VAZE prema tome HERCEGOVINA HOCE SVOJE ! Valjda nakon svih ovih ratova i nakon toga sto su Hercegovci cuvali liniju od Trebinja do Visegrada,nakon toga sto su sacuvali Hercegovinu u ovom ratu,nakon stvaranja RS imaju pravu kako moralno tako i istorijsko da im bude vracenja njihova vijekovna zemlja i da Hercegovina bude ono sto jeste od Trebinja do Visegrada. Znaci ne traze hercegovci nista tudje nego samo svoje.

  • Svaka cast na ova dva komentara i da se neko napokon osvrnuo na postojanje Hercegovackih opstina koje su iskljucene iz Hercegovine. Kao sto svi znamo Hercegovina je podjeljena na B.Konkresu da bi se kaznili hercegovci ali zar cemo i dalje trpiti tu nepravdu u drzavi koju smo sami napravili?! Visegrad, Rogatica, Rudo, Novo Gorazde, Cajnice i Andricgrad su djelovi nase Hercegovine i niko do sada od zvanicnika iz Hercegovine nije pokrenuo ovo pitanje i zahtjevao da se to nama vrati. Pitanje je zasto se o tome cuti?! Narod tog kraja je itekako svjestan svojih korjena i narodu kome pripada sto se moze vidjeti iz linka koji cu poslati gdje su se okupili lovci koji su osnivali udruzenje “lovstvo regije Stara Hercegovina“. Narod tog kraja je trenutno u potpunoj izolaciji i osjecaju da ne pripadaju nigdje,da su zapusteni bas zbog toga sto je odvojen od svoje vjekovne zemlje-Hercegovine. Narod tog kraja ne pripada Podrinju niti pripada Sarajevsko-Romanijskoj regiji nego pripada Hercegovini i zato i sredstva informisanja iz Hercegovine treba napokon da pocnu da obavjestavaju o dogadjajima i desavanjima iz tih krajeva,o ljudima i njihovim sudbinama. Hercegovina je velika regija, iako mnogi zele da nam nametnu da smo mali,nerazvijeni i nista ne zasluzujemo ali istina je drugacija nas ima oko 170 000 u RS i sistematskom kradjom i cjepanjem Hercegovine neko ko se predstavlja da je Srbin a nije zeli da unisti hercegovce. Zato trazimo da se teritorija Hercegovine objedini pa kao sto postoji Rasinski ili Sumadijski region u Srbiji mi zelimo da se uspostavi i Hercegovacki region u RS i da se teritorija srpske Hercegovine od-do obiljezi i oznaci u kartama.

    http://058.ba/2012/05/u-nedelju-otvor-lova/

    -700 tona krompira proizvedeno u Hercegovini, opstina Rogatica a ja bih volio da ovog ima i kod nas ali koja nasa opstina proizvede 700 tona krompira? Nadam se da ce se narod Hercegovine napokon ujediniti i da ce i ekonomska,kulturna i naucna saradnja biti jos veca.Ako sami sebe ne zastitimo i ako se ne ujedinimo ovako podjeljeni nestacemo. Zivjela Hercegovina !

    http://058.ba/2015/07/ocekuje-se-prinos-od-700-tona-krompira/

  • Banat se nalazi i u Srbiji i u Rumuniji i u Madjarskoj i da li sad po toj logici postoji Banat i Stari Banat????? Postoji Podrinje u Srbiji i u RS jel to znaci da postoji Staro Podrinje i Podrinje??? Ili recimo postojao je pojam “Stara Srbija” jer su u drugoj polovini 19. v., kada je Srbija postala medjunarodno priznata knezevina, formulisani politicki ciljevi “oslobodjenja zemlje predaka” tj Novopazarskog sandzaka, Kosova i Makedonije i kad se to ostvarilo taj termin je ukinut. Problem RS je sto u ovoj drzavi niko nista ne radi osim sto krade i zato kao narod propadamo. Mi danas imamo potpuno nesredjene opstine i toponime a sama Hercegovina kao i cjela RS kao da jos zivi u vrijeme Osmanlija i Austrijske imperije. RS ima kao neke institucije koje nista ne rade jer su nesposobni i nepismeni zasjeli. Pojam “Stara Hercegovina” je termin koji se ne pominje u evropskoj ili nekoj drugoj naucnoj literaturi, niti je zabiljelezen na starijim geografskim kartama Evrope ili jugoistocne Evrope sa druge strane postoji samo Hercegovina ciji su djelovi nakon Hercegovackog ustanka tj Berlinskog kongresa pripali drugima.Recimo moji vode porijeklo iz okoline Foce i ljudi odatle kad vide nekog iz Sarajeva i sl uvjek su govorili “Eno bosanca ili dosao bosanac” sto govori dovoljno kako su se ti ljudi osjecali i kako se danas osjecaju davajuci hercegovacka imena i nazive institucijama a Karadzic je taj kraj pripojio S.Sarajevu a Dodik do sada nista nije uradio da se srede toponimi i karte RS. Ne postoji Stara Hercegovina postoji samo Hercegovina i njen dio u RS koji se naziva Istocna Hercegovina cije granice moraju da budu definisane.Ne moze granice crtati kako koji seoski djilkos dodje tenkovima na vlast pa danas jesi ovde a sutra nisi. Nije mu drzava djedovina da on medje crta kako mu padne na pamet. Pa Hercegovci su unutar RS podjeljeni kao narod iz Sjeverne i Juzne Koreje,porodice su razdvojili i narod osakatili ludaci. Za nas od Foce do Visegrada kazu da smo Stara Hercegovina a ja ne znam kako smo Stara kad smo mi hercegovci bili i bicemo,kad je Mehmed Pasa Sokolovic rodjen u Sokolovicima kod Rudog hercegovac jer Rudo pripada Hercegovini, i jer je svojoj Hercegovini podario najljepse gradjavine Most na Drini u Visegradu,Arslanagica most u Trebinju i crkvu u Priboju.Gradio je Mehmed Pasa i na drugim mjestima ali svojoj Hercegovini je dao najljepse gradjevine koje su uzete kao motivi kod naseg najboljeg knjizevnika.

  • Pisem kasno pa sam zaboravio dodati krajevi Hercegovine su jako slabo povezani sto utice da narod izmedju sebe slabo komunicira i ne saradjuje a treba da se napravi auto- put Visegrad-Trebinje koji ce se poslije nastavljati na auto put u Srbiji i spajati nas sa Krusevcem od koga se juzno moze prema Nisu i Grckoj a sjeverno za BG. O tome sta je sve Hercegovina i koliki je njen znacaj i veza sa srpskom prestonicom Krusevcem mozete da vidite ako odete u Krusevac i posjetite njihovu gradsku kucu. Tamo je gradska kuca napravljena da se iz aviona vidi da je to bila prestonica a uredjena prelijepo kao muzej,ali nije to sve nego ispred se nalazi bista Njegosa a unutra je bista Hercegovke koja plete vijenac. Takodje treba napomenuti da pored Slovenaca najbrojniji gosti Bilece su upravo pitomci iz Krusevca. I jedna pjesma za sve hercegovce ma dje god bili

    https://www.youtube.com/watch?v=066MCKUA82

  • Sreca pa postoje “metropole”Vukosavlje,Osmaci,Stanari,Ljubinje i Berkovici inace bi svijet bio siromsniji 😉

0 Shares
0 Shares
Copy link