Kad Pravda utihne, umetnost pokaže Hrabrost

Natalija Pević Dotorov, dramaturškinja iz Novog Sada, napisala je interesantan osvrt na pozorišnu predstavu koju su izveli kulturno-umjetnički radnici Dječijeg pozorišta Republike Srpske u Novom Sadu. Tekst prenosimo u cjelini.

“Dečije pozorište iz Banjaluke, očigledno je ne samo drugačiji institucionalni teatar, već je i drugačije u odnosu na društveni kontekst nacinalnističkog regiona. U to sam se uverila gledajući ih nedavno u Novom Sadu, u Pozorištu mladih, na DSuS-u, u jutarnjim časovima, pred prepunom salom dece i roditelja. Sjajni glumački ansambl za decu (a rekla bih pre svega i za odrasle),  novosadskim gledaocima se predstavio sa komadom “Ježeva kućica” i učinio da se desi upravo ono što je “režimski” jugoslovenski pisac oduvek želio: otkrivene su tajne poruke i napravljen odličan teatarski rezultat.

Objašnjenje zašto je to tako, može se naći pre svega u rediteljskoj postavci Slobodana Perišića, kao i u glumi talentovanog ansambla Dečijeg pozorišta: Ana Anđelić, Đurđa Babić, Božana Bijelić, Boris Šavija, Darko Stojić i Aleksandar Blanić. Reditelj je odlično uvidio da kolektivni anganžman nije samo proklamacija i prihvatanje programa kojeg nudi umetnički vođa. Nije, jer uz šest glumaca, nekoliko likovnih i muzičkih saradnika, adaptaciju teksta potpisuju čak četiri dramaturga: Slobodan Perišić, Svjetlana Đurić, Ognjen Bogdanović i Darko Grbić.

Model organizovanja u ovoj predstavi nije jedina posebnost. Već u ovom projektu ideja o ravnopravnom korištenju izražajnih sredstava raznih umetnosti (teatar, film, muzika, animacija) ostvarena je dosta precizno i dosledno, izuzimajući jedino muziku koja je bila kao ilustracija, odnosno sredstvo stvaranja atmosfere. I što se načina igre tiče, glumci  “Ježeve kućice” pokazuju zavidnu originalnost. Ne znam baš mnogo sličnih pozorišnih pokušaja, čak i kad su tekstovi pisani u formi dijaloga. Čak i kada zahvataju znatno šire nego što im je povod. Izuzetak, kojeg se u ovom trenutku mogu da setim, jeste predstava “Galeb”, rađena u SNP-u u Novom Sadu. No ova “Ježeva kućica” se ne zadovoljava time što uspešno igra pozorišnu ekranizaciju najpoznatijeg Ćopićevog dela za decu, već u njoj postaju aktivne druge skrivene ličnosti i pojave.

Opšte je poznato da skrivene poruke koje nam se šalju kroz pesme, reklame, filmove, predstave, razne proizvode nastoje na nas podsvesno da  deluju i da nas nateraju da činimo ono što nikada ne bismo ni pomislili činiti pri zdravoj pameti. Te podsvesne poruke često otvaraju oči, jer deca slušajući bajke uče lekcije o stvarnom životu. Publika se sve vreme smejala gledajući predstavu iz Banjaluke u Novom Sadu, a da pri tom nema osećaj griže savesti, a kako i ne bi: kad je tekst izuzetno satiričan, glumci-pevači sjajni, reditelj inteligentan, i kada pri kraju predstave vidimo ingeniozne metafore odstreljenih glava kompletog današnjeg rukovodstva manjeg entiteta Bosne i Hercegovine, gde se jasno razaznaju entitetska predsednica Cvijanović kao mudra Lija, Dodik kao beskrupulozna Divlja svinja, premijer, čini mi se na V, kao glupo-naivni Medo i ministar MUP-a RS-a “gospodin” Lukač, kao Vuk, koji bespomoćnog Ježurku Ježić teraju sa njegovog ognjišta, proganjaju do istrebljenja, ali zaboravljajući ko drugome jamu kopa, taj sam u nju upada.

Glave ovih političara-životinja postaju trofej koji na kraju se diže na pijedestal pakla. Nisam sigurna da se tekstom baš to želelo, ali je predstavom takav efekat postignut izradom grande maskama opakih životinja, koje su majstorski urađene da podsećaju na navedene lidere. Ćopićev tekst je samo optužnica, a u predstavi su optuženi izvedeni pred sud i osuđeni kao političari kojima je nekoliko puta data mogućnost da pojasne svoja dela, ali oni to nisu hteli, jer su narcisoidni i uvereni u svoju moć.  Zato zadatak kazališta, pozorišta, gledališta i teatra  jeste i da presudi društenim anomalijama, ali i da postavlja pitanja kako bi društvo krenulo napred. A pitanja su postavljena odvano, pre više od godinu dana, kada je mučki ubijen David Dragičević u Banjaluci. Zato pohvale na hrabrosti dečijem ansamblu iz Banjaluke, koji tiho, u svojoj umetničkoj ekstazi, brani ono lepo i pošteno lice Banjaluke i RS-a.

 

Natalija Pević Dotorov

 

Autor