Postoji solidan broj malodušnih persona sa kritičkim odnosom prema vlasti u Republici Srpskoj, sklonih uvjerenju da u Evropi nema teritorije sa nepovoljnijim položajem opozicionih stranaka od RS. Međutim, takva percepcija je besmislena, jer konkurenti SNSD-a i Milorada Dodika, realno, nikada nisu stajali bolje. Kvartetu partija koje okupljaju protivnike nenarodnog režima preostaje tek da ne naprave kakvu krupnu grešku u narednih 15 mjeseci, a onda će biti dovoljno samo da istrče na teren i relaksirano potuku rivale na opštim izborima u jesen 2026. godine.
Recimo, potpuno je deplasirano tretirati posljednja dešavanja u SDS-u kao ozbiljan raskol. Ne, naprotiv, radi se o malo fleksibilnijoj varijanti pluralizma, što nenaviknutoj opozicionoj javnosti u RS djeluje zabrinjavajuće. U suštini, čitavu situaciju je davno opisao kineski komunistički vođa Mao Ce Tung poznatom rečenicom “Neka cvijeta hiljadu cvijetova”.
Kome može da padne na pamet da se iza podjela nazire silueta predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, ljutog na Milana Miličevića i Ljubišu Petrovića zbog bezazlene podrške studentskom protestu na društvenim mrežama? Naravno, nema govora o tome, jer je zahtjev Marinka Božovića, Darka Babalja, Ognjena Bodiroge i Đorđa Milićevića da se glasa o povjerenju aktuelnom lideru stranke tek način da se učvrsti njegov autoritet. Normalno, uz diskretnu sugestiju da ipak povede malo računa i ne ljuti očinsku figuru iz Beograda u osjetljivim vremenima.
SDS se vraća kući
Ni u slučaju trojice bivših predsjednika – Mladena Bosića, Vukote Govedarice i Mirka Šarovića – uopšte nije u pitanju pogođena sujeta, pa njihovo svrstavanje uz ekipu pogrešno nazvanu “pobunjenicima” nije nikakav “nož u leđa” Miličeviću, već samo pokušaj da se unutar SDS-a ustanovi tijelo sa sličnim dobronamjernim konotacijama i savjetodavnim pretenzijama kakve, na primjer, ima Senat RS u odnosu na Milorada Dodika.
Takođe, bizarno je posmatrati ovo komešanje kao ponovnu erupciju regionalnih animoziteta unutar SDS-a, pošto nema nikakve odbojnosti prema Krajini i zapadnom dijelu Srpske u nastojanju tandema iz Istočne Ilidže da opet stacionira stranačku centralu u podnožju Jahorine i Romanije. Naprosto, radi se o pokušaju uspostavljanja balansa. Banjaluka je, u koordinatama SDS-a, odavno puštena niz vodu. Zasluženo, pošto je imala svoju šansu i nije je iskoristila, još od vremena Dragana Čavića, preko Ognjena Tadića i Nenada Stevandića, do Milana Radovića. I Miličevićev Teslić suviše vuče prema tim geografskim dužinama i širinama, pa je sazrelo vrijeme da se SDS vrati kući. Ne mora čak u Babaljevu galeriju, može i u “Holidej in” u susjednom entitetu, jer se ionako u proteklih 35 godina nisu dešavale nikakve teritorijalne, etničke, demografske i ostale prekompozicije u BiH, sa stanovišta unutarstranačkih nostalgičara za 1990. godinom.
Konačno, krajnje je pogrešno pripisivati Milanu Miličeviću neopreznost u nadmetanju sa vrhom SNSD-a. To što je, u potrazi za odborničkom većinom, bio previše komotan u komunikaciji sa lokalnim političkim kameleonima, samo je gest plemenitosti i neiskvarenosti. Nema veze što su na dnevnom redu takvih razgovora bili ne baš legalni tokovi novca, jer, suočen sa brojnim obavezama, ne može čovjek baš svega da se sjeti. Čak ni podatka da je vladajuća stranka sa republičkog nivoa neprikosnoveni gospodar berze mandata, kako u lokalnim zajednicama, tako i u entitetu, ali, ipak pazi da aranžmani te vrste ne budu zabilježeni na tonskim ili, ne daj bože, video zapisima.
U slučaju dobričine iz Teslića, naglašena je odbojnost prema načinu na koji funkcioniše savremeni svijet, o čemu dovoljno govori i “kec na desetku” politički instrumentalizovanim inspektorima u vidu 400.000 KM gotovog novca u kući. Mada, i ta mala ljudska slabost je razumljiva, jer se situacija sa računima i bankomatima za čas preokrene, pošto Damoklov mač blokade uvijek visi nad glavom, dok su samo čarape, dušeci i ostali drevni “sefovi” vječni, neuništivi i pouzdani.
Bauk pretjerane demokratije
To može da bude povod za “zvocanje” samo profesionalno deformisanim osobama, kao što je doktor ekonomskih nauka Jelena Trivić. Ipak, ni ona nije previše istrajavala na prigovorima Miličeviću zbog značajne svote u kućnom ambijentu. Predsjednica Narodnog fronta ovih dana ima drugačije prioritete. Ne, do nje nisu doprli ljutiti glasovi popriličnog segmenta nedvosmislenih pristalica i potencijalnih glasača zbog konstantne lojalnosti Vučiću i SNS-u u Srbiji. Nema ni razloga da se takvo cjepidlačenje uopšte razmatra, pošto i političke stranke, zaboga, od nečega moraju da žive. A ako je već tako, onda i jesmo braća i kese nam jesu sestre, ukoliko se radi o neobičnom oslanjanju opozicione partije iz RS na vlast s druge strane Drine, odnosno na tajkune iz te orbite.
Međutim, sve su to tričarije u poređenju sa trenutno najvećom opasnošću – baukom pretjerane demokratije. Trivićeva je, veoma lucidno, prepoznala da je SDS nedavno bio uzdrman upravo zbog “predemokratičnosti” koja je kulminirala na sjednici Glavnog odbora. Čim u određenoj strukturi razmišlja, govori, a pogotovo donosi odluke više od jedne ličnosti, to je garantovan put u nevolje. Miličević je to dopustio, pa mu se drma stolica, ne samo usljed Dodikovih spletaka, već i zbog “mangupa iz vlastitih redova”. Ali, Jeleni se takva greška neće omaći. Toliko je revnosna da je čak i “veći katolik od pape”, pa je “predemokratičnost” pripisala i sopstvenom pokrovitelju, Vučiću, pošto se nije obračunao “čvrstom rukom” sa studentskim pokretom.
Nije sporno, sve to zvuči kontradiktorno, ali, neće biti krupnijih posljedica po njen rejting. Jer, populacija koja joj je sklona, ali ipak postavlja izvjesna pitanja, intuitivno razumije da Trivićeva, u stvari, ide ispred vremena. Ko ne shvata kako je moguće biti protiv Dodika, a istovremeno podržavati Miloradovog nedvosmislenog saveznika Aleksandra, dokučiće jednog dana, u dalekoj budućnosti. Isto tako, razbistriće se nekada i skromni umovi kojima je sada čudno kad samo Dodiku zamjeraš nedemokratičnost, a svima ostalim, prvenstveno istomišljenicima, prigovaraš zbog “predemokratičnosti”. Ko zna zašto je sve to dobro – bio bi najsmisleniji način reagovanja na poteze Jelene Trivić, zasnovane na pravilu “klin se klinom izbija”.
Prosutih 20 litara mlijeka
Još nije poznato čime je sljedeći opozicionar, Nebojša Vukanović, naumio da “izbije” aktuelnu vlast u Srpskoj. Objektivnom posmatraču bilo bi teško da uoči ikakvo sredstvo za ostvarivanje tog cilja, osim pukog zalijetanja glavom u zid. Realno, Vukanović je u protekloj deceniji izgradio politički profil sa najvećim potencijalom za okupljanje opozicione populacije u RS. Prije svega, on posjeduje takav integritet jer jedini u kvartetu opozicionih lidera razumije da nije moguće biti protiv Dodika, a za Vučića, i iz ugla većine glasača nesklonih vladajućem bloku u Srpskoj, i sa stanovišta elementarne logike. Pri tome, vrlo je vjerovatno da ovakvu “jednačinu” shvataju i ostali predvodnici opozicije u RS, ali su im sitniji ili krupniji lični interesi važniji od apstrakcija kao što su “etika” ili “estetika”.
Međutim, kao u poznatoj agrarnoj metafori o domaćoj životinji koja daje 20 litara mlijeka, pa se ritne i sve prospe, tako i persona sa brojnim vrlinama, ali i ponekom manom, ne uspijeva da poentira, i to zbog jednog ključnog razloga. Naime, u svom političkom djelovanju uopšte ne obraća pažnju na kontekst. Već mjesecima insistira, nekada euforično, a povremeno depresivno, na paktiranju sa “Trojkom” iz FBiH, što bi podrzaumijevalo i njegovo inaugurisanje na funkciju ministra bezbjednosti BiH. Na stranu što je ta pozicija lišena bilo kakvih mehanizama za šoumenska hapšenja raznih negativaca u oba entiteta, već se i svaki ulazak manjine iz RS u većinu na nivou BiH kosi sa elementarnim zdravim razumom. To je, po definiciji, nabacivanje loptice Dodiku na “forhende” i “bekende”, a posebna ironija sudbine tokom neminovne izloženosti ovim “smečevima” jeste nepostojanje bilo kakvih efikasnih mehanizama odbrane u politički pogibeljnim okolnostima.
Kao da mu to nije dosta, Vukanović i odabranom formom sopstvenog medijskog prisustva radi protiv sebe. Jasno je da jed(i)na opoziciona TV u RS nedovoljna za potrebe lidera Liste za pravdu i red, pogotovo što ga i oni “doziraju”, zbog antivučićevskih stavova. Međutim, čak je i isključivo oslanjanje na njegov, inače izuzetno čitani blog, suvislije od (pre)čestog pojavljivanja na sarajevskom kanalu sa engleskim izrazom za “lice” u nazivu. Svako malo sjediti naspram figure koja svakako nije jednodimenzionalna, ali je još od (pred)ratnih vremena, po mnogo osnova, sticala reputaciju bošnjačkog “jastreba”, teško se može tretirati drugačije nego kao – autogol. Te emisije gledaju prosječni glasači u FBiH, ali i u RS, i oni se sigurno ne udubljuju pretjerano u nijanse i finese ovakvih dijaloga.
Tapšanje po ramenima tokom dnevnih šetnji Baščaršijom, kao posljedica “šarmiranja” iz fotelje kod jednog od više medijskih Senada, nema nikakvu naročitu političku, ali i ljudsku težinu, jer bi teško izdržalo dodatnu provjeru u vidu noćne posjete Kalesiji ili Donjem Vakufu. S druge strane, obične smrtnike u Doboju ili Zvorniku, konstantno izložene SNSD-ovoj propagandi, teško će odvratiti od automatizma i rezona “s kim si, takav si”, kada vide jedinog opozicionara u RS koji je izbjegao sendvič Dodik – Vučić kako u malim vremenskim razmacima koristi famozni “Centralni dnevnik” kao glavni medijski oslonac. Prihvatiti značaj mrske riječi “kontekst” u ovom domenu nije nikakav šovinizam, već samo zrelost i poznavanje “psihologije masa”, odnosno odsustvo infantilnosti i naivnosti u godinama kad tim kategorijama vrijeme nije.
Ipak, pošto nema dileme da bi Vukanović na argumentaciju te vrste prezrivo odmahnuo rukom i svrstao je u fah “kalkulisanja”, a budući da u ovom osvrtu svaka opoziciona priča ima srećan kraj, takav slučaj će biti i s njegovom. Dvije “trojke”, srpska i federalna, svakako će eskivirati sve Scile i Haribde osovine SNSD – HDZ i formirati novi Savjet ministara. Malo je diskutabilno što bi se to moglo dogoditi u gluvo doba ljeta gospodnjeg 2026. godine, kada će slabo ko registrovati ovu epohalnu promjenu. Takođe, momenat “u minut do 12” neće ostaviti dovoljno vremena za bilo kakav teatralan gest uoči izbora, ali, poklonu sa neba u zube se ne gleda.
Marketing bez pokrića
Konačno, tu je i Draško Stanivuković, čiji politički stil ne pripada ničemu do sada viđenom u RS. Prije svega, on se samo formalno može svrstati u opoziciju. Nema dileme da ultra-ambiciozni, sada već ne toliko mladi gradonačelnik Banjaluke i šef PDP-a, sebe trenutno vidi u čekaonici vlasti, a ne među standardnim opozicionim “luzerima”. Sad, da li će boravak u ovoj prostoriji trajati jednu ili deset godina, manje je bitno, budući da osoba sa inicijalima D. S. posjeduje sve strpljenje ovog svijeta. Jedina situacija u kojoj je pokazao brzinu odnosi se na iznevjeravanje opoziciono orijentisanih birača srednje generacije širom Srpske. To što se ovakav sunovrat ne vidi u punoj mjeri, zbog reprizirane pobjede na lokalnim izborima u Banjaluci, treba da zahvali najmlađoj i najstarijoj populaciji u gradu pored Vrbasa, a prije svega glasačima koalicionih partnera SNSD-a i bizarnim “nadgornjavanjima” ovih partija sa vodećom opcijom u bloku.
Što se tiče ostatka opozicije u RS, Stanivukovića zanima samo jedno – da li će se trio SDS – NF – LPR uzdržati od kandidatura za funkciju predsjednika Srpske iduće godine? Ništa drugo mu nije važno, nije mu potrebna ni njihova naklonost, ni učešće u kampanji, bitno je tek toliko – da mu ne smetaju. Paradoksalno, iako su Jelena Trivić i Nebojša Vukanović u proteklom periodu bili znatno direktniji u “žaokama” na Stanivukovićev račun, sada pokazuju manje pretenzija od SDS-a da se uključe u tu trku. Čini se da je odnos prema Draškovom “laktanju” jedan od krupnijih povoda za pukotine u SDS-u, jer tandem Božović – Babalj emituje mnogo više dobre volje da mu prepusti tu “igračku”, za razliku od Miličevića i Petrovića koji su, ako ništa drugo, zainteresovani da izdejstvuju značajne ustupke od Stanivukovića da ne bi participirali u kandidaturama uoči predsjedničkih izbora u RS.
Ako posloži sve kockice ovog mozaika onako kako je zamislio – da se nađe sam, oči u oči, sa Miloradom Dodikom ili njegovim favoritom, Stanivukoviću preostaje da provjeri čiji su tegovi na nogama teži. Ili Dodikovi, zbog zapadnih sankcija i famozne sarajevske presude, koja će uskoro imati rasplet u vidu pravosnažnosti, ili Draškovi, usljed predvidivih ucjena intimne prirode, ali i raznih ignorisanih legalnih procedura u gradonačelničkom domenu. Pri tome je od manjeg značaja to što na svaki “trun” u Stanivukovićevom oku dolazi “balvan” u Dodikovom, jer je tokom jednodnevnog boravka Milana Miličevića iza rešetaka demonstrirano kako ova priča funkcioniše u Srpskoj sredinom 2025.
Ukoliko se, ipak, Stanivuković nekom političkom magijom provuče kroz sve ove prepreke i zadrži ne tako dugu reputaciju nepobjedivosti, malo ko će primijetiti bilo kakvu promjenu u RS, osim personalne. Samozvani mladić je, tokom jednog čitavog i drugog još svježeg mandata gradonačelnika Banjaluke, u poduhvatu zvanom “simbioza” do bola preuzeo i usavršio sve najpogubnije mehanizme vladavine SNSD-a na republičkom nivou. Zato bi ulazak Republike Srpske u Novu 2027. godinu sa Stanivukovićem na predsjedničkoj funkciji od prethodnika mogli da razlikuju samo oni politički i muzički “sladokusci” koji prepoznaju suptilne zvučne prelaze od “opusa” Mitra Mirića i Mileta Kitića prema “ciklusu” Desingerice i Breskvice. Publika u RS ostala bi uskraćena za “pomoćni sastav policije”, “narodnu delegaciju” i slične ovovremene egzibicije Milorada Dodika, ali bi taj hendikep bio kompenzovan milionima “selfija” i enormnim ličnim marketingom Draška Stanivukovića. Bez pokrića, naravno. Malo li je, što bi rekli u matici Srbiji.
Bez starca nema udarca
Dakle, Srpska se približava izbornoj, 2026. godini, za pokerom opozicionih asova u rukama. Kako smo vidjeli, svaki od njih ima specifične talente i vještine, neophodne za uspjeh. Međutim, i u takvim optimističkim scenarijima, autentični kockari moraju imati i jednu dodatnu kartu u rukavu. U Beogradu i drugim gradovima Srbije, to su bili studenti, koji su, prilično snažno, preuzeli baklju nezadovoljstva u fazi kada se činilo da je izgubljena svaka nada u uzlet klasične opozicije. Pošto RS ipak ima svoje osobenosti, tako će biti i sada. Ako baš ne bude iskorišteno 99 odsto šansi za trijumf kvarteta SDS – NF – LPR – PDP, za “pogodak” u slučaju jednog procenta preostalih mogućnosti zadužena je “rezervna opcija”.
To nije “akademska zajednica”, kao s druge strane Drine, već druga krajnost – penzioneri. Znači, jedina kategorija stanovništva u RS koja se, u više navrata u postdejtonskom periodu, ozbiljno pogurala sa “organima reda”, kad je zatrebalo. Uvijek je bilo – bez starca nema udarca. Cinici bi dodali – štapom o pod. Ali, vazda će biti sitnih duša spremnih da pronađu manu uvjerljivim projekcijama.
