Prijevremeni izbori za predsjednika Republike Srpske biće održani naredne nedjelje, 23. novembra, a već sada je jasno da će oni biti upamćeni i po nikada manjem miješanju zvaničnog Beograda u predizbornoj kampanji vlasti predvođene SNSD-om.
Od 2014. godine naprednjačka mašinerija je uvijek činila sve da direktno pomogne prvenstveno SNSD-ovim kandidatima i na opštim i na lokalnim izborima. U početku je tu podršku davao i sam predsjednik Srbije Aleksandar Vučić čestim dolascima u Srpsku, ali je kasnije štafetu predao svojim vodnicima i zastavnicima.
Tako su, na primjer, na Opštim izborima 2014. godine Vučićevi bliski saradnici učestvovali u kampanji SNSD-a, a Vučić se javno pojavljivao s prvim čovjekom SNSD-a Miloradom Dodikom. Medijska podrška preko beogradskih i banjolučkih medija bila je ogromna. Godinu dana kasnije Vučić je potpisao sporazume o ekonomskoj pomoći Republici Srpskoj čime je Dodiku omogućio političke poene, dok je to u javnosti prikazano kao „briga Srbije za RS“.
Na lokalnim izborima 2016. godine Vučić i SNS su finansijski i logistički pomogli lokalne“ kandidate Dodikove stranke. U više gradova Srpske pojavljivali se bilbordi sa Vučićevim likom i sloganom „Srbija ne sme da stane“. Dvije godine kasnije, na novim Opštim izborima, Vučić i SNS su medijski promovisali Dodika kao „čuvara srpstva“. Beogradski tabloidi tada su vodili kampanju protiv opozicije, a Vučić je na skupu u Beogradu izjavio da „Dodik štiti Srbe u BiH“.
Vučić i Dodik su naredne, 2019. godine, zajedno otvorili nekoliko bolnica i škola u Republici Srpskoj. Na Lokalnim izborima 2020. godine, tokom pandemije COVID-19, pomenuti dvojac se predstavlja kao „jedinstveno rukovodstvo srpskog naroda“, a zajedničke konferencije uživo prenošene su na RTRS-u. Dvije godine kasnije održani su Opšti izbori na kojima je zabilježena brutalna krađa glasova, prvenstveno u Doboju. Zajednički kandidat opozicija bila je Jelena Trivić.
Vučić je tada javno izbjegao da otvoreno podrži Dodika, ali su beogradski mediji bliski SNS-u hvalili Dodika i napadali Jelenu Trivić. Opozicija je tvrdila da su Vučićevi spin-doktori radili Dodikovu kampanju.
Predsjednik Srbije je u prethodnih deset godina često govorio kako se Srbija ne miješa u političke procese u Republici Srpskoj, ali je to više puta demantovano na terenu. Ipak, postavlja se pitanje da li će Vučić ostati po strani 23. novembra, kada koplja ukrštaju kandidat SNSD-a Siniša Karan i kandidat opozicije Branko Blanuša, pogotovo ako se zna da su njegovi odnosi sa Dodikom na ledu, nakon što je bivši predsjednik Srpske napravio zaokret za 180 stepeni, poništavajući niz zakona u republičkom parlamentu, koji su, prilikom usvajanja, označeni kao temelj samostalnosti Srpske.
„Mislim da je za tu akciju sada poprilično kasno. Čak kada bi Beograd i želeo da na određeni način podrži Branka Blanušu, nisam siguran da za takvu akciju ima dovoljno vremena. Mislim da će Beograd sačekati da vidi kako će se ovi izbori završiti i to bez nekog većeg mešanja. Ukoliko je zaista došlo do većeg razmimoilaženja na relaciji Dodik-Vučić, ta će se podrška Beograda osetiti na sledećim opštim izborima“, kazao je za naš portal politički analitičar Velizar Antić.
Novinar Željko Svitlica kaže kako ne zna da li je sukob između Dodika i Vučića očigledan. Nagledali smo se, dodaje, i do sad tihih „prepucavanja“ i podbadanja i odmjeravanja uticaja i snage, ali na kraju, pokušaja balansiranja. Kao i u srijedu uveče kada se Dodik prvo sastao sa Vučićem, a onda na panelu sa Vučevićem pričao o ulozi Srbije u pregovorima o ukidanju sankcija.
„Možda je to samo poruka za javnost, ali i ona znači nešto. Što se tiče prijevremenih izbora za sad sve strane izgledaju nesnađeno u njima i kampanju vode od danas do sutra. Ne vidim kako Beograd može pomoći npr. opozicionoj strani koja je i dalje razjedinjena i umjesto složne kampanje za Blanušu, istovremeno vodi međusobne ratove. Što se tiče ove druge strane, njih je zamalo poremetila šala sa Tvitera i to su proglasili za miješanje neimenovaih moćnih centara. U takvoj šizifrenoj situaciji miješanja sa strane ne mora biti – ono će svakako biti izmišljeno“, istakao je Svitlica.
Vučić je krajem avgusta izjavio je da okupacioni upravnik nameće Republici Srpskoj izbore koji nisu potreba srpskog naroda te istakao da ono što su radili tadašnjem predsjedniku Srpske Miloradu Dodiku predstavlja zločin bez presedana.
„Izbore u Republici Srpskoj nameće okupator, gaulajter, visoki lažni predstavnik. To nije narodna volja. Tako bi i oni koji bi da budu okupacioni gaulajteri da nameću izbore i u Srbiji. Tu nije riječ o sudbini predsjednika Dodika, nego sudbini Republike Srpske. Druga stvar je što se kod nas Srba sve vezuje za ličnost i za to šta nam okupacioni mediji proizvode. Njemu je donesena presuda, ali ne zato što je on Milorad Dodik i moj prijatelj, nego zato što je predsednik Republike Srpske i zato što hoće da unište Srpsku, a ne samo Dodika“, izjavio je Vučić tada.
Sličnih poruka sada naprosto nema.
Novinar Đorđe Vujatović smatra da su prijevremeni izbori preblizu da bi se Beograd miješao u njihovo održavanje i u kampanju. I sam Vučić je, tvrdi naš sagovornik, svjestan trenutne situacije i političkog kapaciteta i SNSD-a i njihovog kandidata Siniše Karana.
On smatra da bi eventualna Vučićeva podrška opoziciji samo nanijela štetu Branku Blanuši.
„Beograd će se značajnije miješati u izbore tek naredne godine. Slijedi godinu dana kampanje i mobilizacije birača. Opozicione stranke će u međuvremenu izaći sa mnogo ozbiljnijim imenima za nosioce inokosnih funkcija. U jednu od tih trka će se vjerovatno uključiti i predsjednik PDP-a Draško Stanivuković. On sigurno ima više šanse nego Blanuša i vjerujem da bi mu podrška Beograda bila dodatni vjetar u leđa“, kazao je Vujatović.
