Ponovljeni prijevremeni izbori za predsjednika Republike Srpske završeni su pobjedom Siniše Karana, ali i nečim što je za opoziciju možda i važnije od samog rezultata – novim preslagivanjem političkih ambicija i odnosa snaga pred opšte izbore u oktobru. U fokusu tih dilema našao se Branko Blanuša, kandidat i novi lider SDS-a koji je, i pored poraza, izašao iz izbornog procesa sa rezultatom koji je pokrenuo ozbiljna pitanja: da li ga ovaj poraz udaljava od nove kandidature ili mu, paradoksalno, upravo sada otvara vrata?
Na prvi pogled, odgovor bi mogao biti jednostavan – poraz je poraz. Međutim, politička matematika u Republici Srpskoj rijetko je tako linearna.
Poražen kandidat ili novi opozicioni kapital
Politička analitičarka Tanja Topić smatra da Blanušin rezultat, čak i u izgubljenoj trci, njemu lično može ići u prilog.
„Mislim da dobar Blanušin rezultat i, uprkos porazu, njemu lično otvara prostor za kandidaturu. I to bi bila logična posljedica prijevremenih izbora“, ocjenjuje Topićeva.
U tom kontekstu, Blanuša više nije tek „tehnički kandidat“ ili kompromisno rješenje opozicije, već političar sa prepoznatljivošću i izbornom težinom, stečenom u kampanji koja je vođena u izrazito neravnopravnim uslovima. Upravo ta činjenica dodatno komplikuje odnose unutar opozicionog bloka, u kojem već postoje jasno iskazane ambicije drugih aktera.
Stanivuković čeka svoj trenutak
Jedan od njih je i gradonačelnik Banjaluke te lider PDP-a i Pokreta Sigurna Srpska Draško Stanivuković, koji nikada nije krio predsjedničke ambicije. Prema riječima Tanje Topić, Stanivuković očekuje da mu upravo predstojeća raspodjela opozicionih „karata“ ide u prilog.
„Znamo za javno obznanjenu samokandidaturu i političku ambiciju Draška Stanivukovića. On očekuje da u raspodjeli opozicionih karata upravo njemu pripadne kandidatura koju priželjkuje“, navodi Topićeva.
Problem za opoziciju nastaje ukoliko do te raspodjele ne dođe kroz dogovor, već kroz nadmetanje. U tom slučaju, upozorava Topićeva, nije isključeno da se na izbornoj liniji u oktobru pojave čak dva opoziciona kandidata, Blanuša i Stanivuković, ali sa konkurentskih, a ne zajedničkih pozicija.
Takav scenario bio bi direktna repriza opozicionih grešaka iz ranijih izbornih ciklusa, u kojima je rasipanje glasova često išlo u korist vladajuće strukture.
Suprotna teza: Poraz koji jača Blanušu
Za politikologa Velizara Antića, dilema da li je Blanuša ovim porazom oslabljen uopšte ne postoji. Naprotiv.
„Ovo jeste poraz Branka Blanuše, ali ako detaljnije analiziramo čitavu kampanju i razliku na kraju, možemo konstatovati da je Blanuša izuzetno uzdrmao režim Milorada Dodika“, kaže Antić.
On podsjeća da je Blanuša u trku ušao gotovo bez resursa i sa pozicije političke anonimnosti, a da je u jednom trenutku bio nadomak pobjede nad kandidatom vladajuće strukture.
„Sa jako malim resursima, skoro ravnim nuli, uspeo je da za malo pobedi vladajućeg kandidata. Mislim da ni jedan opozicioni kandidat u ovom trenutku ne bi ostvario ni blizu ovako dobar rezultat, Dakle, čitavom kampanjom i ostvarenim rezultatom Blanuša je izbacio sebe kao jednog od najozbiljnijih kandidata za predsjednika Srpske iz redova opozicije“, ističe Antić.
Prema njegovoj ocjeni, da SNSD nije vodio kampanju „iz petnih žila“ i da se, kako tvrdi, nije služio i nedozvoljenim radnjama, Blanuša bi već u prvom krugu mogao postati predsjednik Republike Srpske.
Opozicija pred ključnim testom
Zajednička tačka oba analitička pogleda jeste zaključak da Blanuša nakon ovih izbora nije politički potrošen, već naprotiv – dodatno profilisan. Međutim, to istovremeno ne znači da je njegova kandidatura u oktobru izvjesna, niti da je opozicija bliže jedinstvu nego ranije.
Naprotiv, pitanje koje ostaje otvoreno jeste da li opozicija ima kapacitet da izvuče pouku iz ovih izbora i provede ozbiljnu konsolidaciju. U tom kontekstu posebno je važno, kako upozorava Tanja Topić, dublje analizirati Blanušine zamjerke da su pojedine opozicione stranke bile neiskrene tokom kampanje – jer bez razjašnjenja tih odnosa, svaka zajednička priča ostaje krhka.
Oktobar kao lakmus-papir
Iako je predsjednička trka formalno završena, njen politički eho tek se osjeća. Blanušin poraz istovremeno je i njegov kapital, ali i potencijalni izvor novih podjela u opoziciji. Stanivukovićeve ambicije dodatno komplikuju sliku, dok vladajuća struktura, ojačana novom pobjedom, sa strane posmatra kako se opozicija ponovo nalazi pred starim pitanjem: jedan kandidat ili više njih.
Od odgovora na to pitanje zavisiće i ishod oktobarskih izbora. Jer ako je nešto ovim prijevremenim izborima postalo jasno, onda je to činjenica da opozicija ima potencijal – ali i da ga, kao i mnogo puta do sada, može sama neutralisati.
