Kako su se školovale prve Srpkinje

Jedna od najvažnijih bitaka za ravnopravnost žena vođena je na polju obrazovanja. Iza prvih ženskih osnovnih škola, osnovanih sredinom 19. vijeka, nije stajala država, već malobrojni predstavnici inteligencije i građanstva.
Katarina Milovuk (FOTO: Muzej Primenjene Umetnosti)
Katarina Milovuk (FOTO: Muzej Primenjene Umetnosti)

Upravnica Više ženske škole Katarina Milovuk je bila prva Srpkinja koja je tražila pravo glasa – i to dva puta. Prvo se 1898. godine obratila Sudu opštine grada Beograda sa molbom da bude uvedena u birački spisak, a potom Senatu 1901. godine sa zahtjevom da pravo glasa dobiju sve zaposlene žene koje se same izdržavaju ili izdržavaju i svoju porodicu.

Katarina Milovuk zaslužna je i za osnivanje prvih ženskih udruženja. Učestvovala je u osnivanju i bila prva predsjednica Ženskog društva 1875. godine u Beogradu,  Društvo je četiri godine posle svog osnivanja počelo da objavljuje prvi ženski časopis Domaćica. Ova godina značajna je i po osnivanju Ženske radionice i „Pazara“ gde su se mogli kupovati radovi iz Ženske radionice. Ženska radionica/Radenička škola i „Pazar“ za cilj su imali očuvanje zanata poput šivenja i krojenja i obučavanje djevojaka između 13 i 17 godina.

Ova najobrazovanija Srpkinja tog vremena, nastavnica školovana u Rusiji koja je tečno govorila četiri jezika, bila je udovica bez djece, što joj omogućilo da u časovima dokolice „previše razmišlja o jednakosti muškinja i ženskinja“ (kako je obrazložio predsjednik suda).

Oba puta je bila odbijena, iako je pohvaljena što plaća porez, odnosno „ispunjava sve opštinske i državne obaveze”. I više od toga – Katarina Milovuk bila je upravnica i predavač na Višoj ženskoj školi u Beogradu, jedan od osnivača Beogradskog ženskog društva, autor nekoliko udžbenika i prevodilac književnih dijela.

Pored izuzetnog pedagoškog rada i pored borbe za bolji položaj žena, Katarina Milovuk ostaće zapamćena po izuzetnom humanitarnom radu. Naime, bila je članica Društva za potpomaganje i vaspitanje siromašne i napuštene djece. U ratnim vremenima pomagala je siromašnoj i djeci vojnika, navodi se u biografiji Katarine Milovuk na sajtu Knjiženstvo.

Njenim zalaganjem u sklopu zgrade Više ženske škole u Beogradu otvorena je radionica u kojoj se šilo za vojsku. Uticala je na žene da se tokom ratnih godina angažuju kao bolničarke i da pomažu bolesnima i ranjenima.

Katarina Milovuk bila je nagrađena za svoj humanitarni rad sljedećim odlikovanjima: godine 1877. dobila je Orden Društva srpskog Crvenog krsta, naredne godine odlikovana je Medaljom kneginje Natalije, a 1886. godine Medaljom Kraljice Natalije i Ordenom Svetog Save III reda.

 

Autor