Uništavanje obrazovnog sistema u RS: Namještanja počinju već u osnovnim školama!?

Na republičkom takmičenju osnovnih škola (za 8. razred) iz matematike održanom u Osnovnoj školi „Sveti Sava” u Istočnom Sarajevu 21.04.2018. godine postoji osnovana sumnja da je došlo do „namještanja rezultata“. Naime, na tom takmičenju učenica J.Š. je osvojila maksimalnih 100 bodova. Sumnje se javljaju jer je ista takmičarka na regionalnom takmičenju (koje je bilo ulaznica za ovo republičko) osvojila samo 31 bod. Čitavo klupko je krenulo da se odmotava kada je otac drugoplasiranog učenika T. M. (iz OŠ „Sveti Sava“, Zvornik) izrazio sumnju u rezultate sa ovog republičkog takmičenja.

OŠ „Sveti Sava” Istočno Sarajevo / foto Trebevic.net

Pored toga što je ova učenica uspjela da popravi nivo znanja iz matematike u svega nekoliko mjeseci i da sa regionalnih 31 na republičkom takmičenju osvoji maksimalnih 100 bodova, sumnju u namještanje stvara i činjenica da su njena rješenja zadataka potpuno identična sa ključem rješenja koja su dostavili nastavnici koji su sastavljali test.

Sumnja se javlja jer je oštećeni učenik T. M. na regionalnom takmičenju imao 92 boda, a učenica J.Š. 31 bod, dakle daleko manje. Takođe, sumnja se povećava jer je na sljedećem takmičenju koje je održano nakon republičkog (a to je Juniorska olimpijada, održana u Visokom 12.05.2018.) oštećeni T. M. imao 18 bodova i osvojio je četvrto mesto, dok je J.Š. tamo osvojila svega 1 bod.

Pregled rezultata najbolje plasiranih učenika na republičkom takmičenju i njihovi rezultati sa održanih takmičenja iz matematike sa brojem bodova i rangom.

Kako je sve počelo?

Dana 21.04.2018. godine održano je Republičko takmičenje osnovnih škola iz matematike u Istočnom Sarajevu. Prosvjetni savjetnik zadužen za matematiku i zaposlen u Republičkom pedagoškom zavodu Banja Luka (RPZ), Milisav Knežević, još u martu je zamolio predsednika Društva matematičara Republike Srpske (DMRS) prof. Vidana Govedaricu da pripremi zadatke za ovo takmičenje. Zadatke su pripremili prof. Vidan Govedarica i Marko Ćitić zaposlen na Filozofskom fakultetu Pale na katedri za matematiku i član DMRS. Tekst i rješenja zadataka, otkucao je prof. Vidan Govedarica i kasno uveče 19.04.2018. poslao ih mejlom prosvjetnom savjetniku Milisavu Kneževiću (dva dana prije takmičenja). Milisav Knežević je dobijene zadatke proslijedio prosvjetnom savjetniku u RPZ Goranu Jankoviću i svom direktoru RPZ Banja Luka, Predragu Damjanoviću. Na ovaj način je uvid u zadatke imalo svega pet osoba.

Na samom takmičenju članovi komisije koji su pregledali zadatke uočili su jako veliku podudarnost između rada učenice J.Š. sa zvaničnim rješenjima koje je otkucao prof. Vidan Govedarica. Naime, svih pet zadataka su urađeni na identičan način kao u zvaničnom rješenju, sa identičnim oznakama, dijelovima teksta koji se podudaraju sa onim u zvaničnom rješenju.

Vladimir Jovanović

Vladimir Jovanović, iz odsjeka za matematiku i informatiku na PMF-u u Banjaluci, za naš portal kaže kako je vjerovatnoća rješavanja ovih tipova zadataka na identičan način astronomsko mala.

Teško je vjerovati da bi dvije osobe došle do rješenja nekog nešablonskog zadatka iz matematike koristeći iste korake sa istim redoslijedom, te da uz to imaju još i iste oznake. A da se tako nešto desi sa četiri nešablonska zadatka, koliko ih obično bude na takmičenjima iz matematike, smatram poptuno nemogućim“, rekao je Jovanović.

I Nebojša Đurić, viši asistent na predmetima iz oblasti matematičke analize i primjene na AGF-u dijeli sličan stav i objašnjava da se u navedenoj situaciji osnovano sumnja na potencijalne malverzacije.

„Od takmičara se u svakom zadatku traže nove ideje, samim tim svaki rad je originalan. Ukoliko uvidimo da dva takmičara imaju isti postupak, iste oznake i iste skice javlja se sumnja na malverzacije“, izjavio je Đurić.

Nebojša Đurić

Sporna učenica na tom takmičenju je imala 100 bodova i svi zadaci su joj priznati jer u tom trenutku nije bilo dokaza da se radi o prevari. Nakon prijave roditelja oštećenog učenika T.M. drugoplasiranog na tom takmičenju klupko je počelo da se odmotava i da se naziru osobe koje bi mogle biti odgovorne za nečasne radnje. Sumnju potkrjepljuje i činjenica da je učenica za koju se sumnja da je imala rješenja zadataka na takmičenje putovala odvojeno od ostalih učenika (putovala je sa roditeljima) iz zapadnog dijela RS, iako je praksa da učenici iz zapadnog dijela RS putuju zajedno autobusom iz Banja Luke, kada se takmičenja održavaju u istočnom dijelu, i obratno. Ovo je jako bitna činjenica jer je na ovaj način učenica imala čitav jedan dan da se pripremi i nauči rješenja zadataka koji će joj sutra biti na takmičenju.

Budući da je Milisav Knežević u svim svojim odgovorima na prigovore dostavljao jako korisne informacije za rasvjetljavanje cijelog slučaja, sa njega bi mogla da se skine skoro svaka sumnja da je učestvovao u nečasnim radnjama. Takođe, budući da je sin Gorana Jankovića, takođe učestvovao na ovom takmičenju, vjerovatnoća da je on dostavio zadatke učenici koja se takmiči na istom takmičenju kao i njegov sin, nije toliko realna. Jedina osoba koja nema nikakvu olakšavajuću okolnost je Predrag Damjanović, direktor RPZ Banja Luka. Bitna stvar je ta da sve do ovog takmičenja direktor RPZ-a nikada nije tražio da mu se dostave zadaci koji će biti na takmičenju i zaista je čudno da baš sada, kada su prvi put ti zadaci dostavljeni, dolazi do malverzacija. Takođe, interesantno je i to da se direktor RPZ nikada nije oglasio po ovim optužbama. U skladu sa tim, ni na naše upite nije ništa odgovorio.

Posebno je zanimljivo to da je otac J.Š. predsjednik opštinskog odbora Saveza nezavisnih socijal-demokrata u Kozarskoj Dubici.

Pismo Marka Ćitića u kome upozorava ljude u RPZ Banja Luka na moguće nečasne radnje na spornom takmičenju:

Marko Ćitić
Vuka Karadžića bb
71 420 Pale

Milisav Knežević
Predrag Damjanović
Republički pedagoški zavod
Miloša Obilića 39
78 000 Banja Luka
Drago Matić
Karakaj bb
75 400 Zvornik

Datum: 16.5.2018.

Predmet: Odgovor na primedbe vezane za rezultate Republičkog takmičenja osnovnih škola održanog u Istočnom Sarajevu 21.4.2018.

Poštovani,

u utorak 15.5. 2018. godine na i-mejl adresu Društva matematičara Republike Srspke(DMRS) stigao mi je i-mejl od gospodina Draga Matića, roditelja učenika T. M., učesnika Republičkog takmičenja osnovnih škola iz matematike održanog 21.4. u Istočnom Sarajevu. U dopisu koji nam je roditelj učenika poslao, predočene su sumnje u rezultate pomenutog takmičenja. Pošto sam učestvovao u organizaciji tog takmičenja (kao predlagač zadataka), dužnost mi je da se obratim povodom ovih primedbi, jer je sada već evidentno da su se neposredno uoči održavanja ovog takmičenja pojavile nečasne radnje. U daljem tekstu daću neke korisne informacije povodom ovih primedbi i svoje lično mišljenje kako bi pomogao da se ovaj slučaj do kraja ispita i rasvetli.

Uobičajena praksa do sada je bila da zadatke za republička takmičenja osnovnih škola predlaže Republički pedagoški zavod (RPZ) Banja Luka, dok su za republička takmičenja srednjih škola zadatke pripremali članovi DMRS. Pre svega, hteo bih da ukažem na neregularnosti vezane za takmičenja učenika osnovnih škola u Republici Srpskoj(RS) u 2016. i godini i na regionalno takmičenje 2018.godine kada je takmičenje samostalno organizovao i zadatke pripremao RPZ Banja Luka. Na republičkom takmičenju 2016.godine, dobio sam više pritužbi od nastavnika i roditelja učenika, a vezane su za vremenski period izrade zadataka. Tokom izrade zadataka, prosvetni savetnik za matematiku zaposlen u RPZ Banja Luka, Milisav Knežević, je ulazio u učionice u kojima su učenici radili zadatke i davao im instrukcije i uputstva za rešavanje zadataka. Takođe, učenici 8.razreda su na takmičenju trebali da reše zadatak koji pripada oblasti stereometrije, a koja se obrađuje u 9.razredu, tako da je i tu napravljen dodatni propust. Na regionalnom takmičenju 2018.godine, rešenja zadataka(ključ) koja su dostavljena nastavnicima, članovima komisija za pregledanje zadataka, sadržala su pogrešno urađene zadatke. O ovome su me informisali istog dana ti isti nastavnici koji su bili zbunjeni kako da pregledaju zadatke učenika i odrede šemu bodovanja. Verovatno zbog pritužbi nastavnika i roditelja na regularnost pomenutih takmičenja, prosvetni savetnik Milisav Knežević se obratio za pomoć predsedniku DMRS prof. Dr Vidanu Govedarici oko pripreme zadataka za Republičko takmičenje učenika osnovnih škola 2018. godine. Za ovogodišnje republičko takmičenje zadatke smo pripremili prof. Vidan Govedarica i ja. Takođe smo otkucali i rešenja zadataka, koja su bila zvanična rešenja zadataka, a koja dobijaju članovi komisija za pregledanje zadataka ( u komisijama za pregledanje zadataka učestvuju nastavnici koji dovode decu na takmičenja). Zadatke sa rešenjima je u četvrtak 19.4. prof. Vidan Govedarica poslao i-mejlom prosvetnom savetniku Milisavu Kneževiću. Ko je, i da li je iko sem Milisava Kneževića u daljem vremenskom periodu tj. do početka republičkog takmičenja, imao pristup dokumentu sa zadacima i rešenjima, ne znam. Dana 21.4. održavala se i 23. Matematička olimpijada Bosne i Hercegovine u Sarajevu, gde sam učestvovao kao član komisije za izbor zadataka i pregledanje učeničkih radova. Uveče, kada sam se vratio kući, kolega nastavnik matematike koji je učestvovao kao član komisije na takmičenju u Istočnom Sarajevu me je obavestio o sumnjama u regularnost Republičkog takmičenja osnovnih škola. Sumnje su se odnosile na rezultat učenice Jovane Šuman, jer su u njenom radu na više mesta pronađene identične rečenice kao one u zvaničnim rešenjima koje smo otkucali prof.Vidan Govedarica i ja. Ova informacija me je baš iznenadila i već tada mi je bilo jasno da se o radi o nekim nečasnim i nepoštenim radnjama. To što je pomenuta učenica imala samo i 31 bod na regionalnom takmičenju, ne mora biti neki pokazatelj, jer nije retkost da neki dobri učenici „kiksaju“ na takmičenjima nižeg nivoa. Međutim, nakon 16.Juniorske matematičke olimpijade BiH, održane 12.5. u Visokom, gde je pomenuta učenica imala samo 1 bod od mogućih 40, više nego jasno je da rezultati Republičkog takmičenja u Istočnom Sarajevu nisu regularni.

U takmičenjima iz matematike sam sa manjim prekidima još od 1991. godine, kada sam prvi put učestvovao na nekom takmičenju kao učenik 4.razreda osnovne škole. Kasnije sam, kao učenik osnovne i srednje škole, bio učesnik republičkih i saveznih takmičenja u tadašnjoj SRJ. Od 2006. učestvujem kao član komisija za pregledanje i izbor zadataka na najvišim nivoima takmičenja u RS i BiH. Ovakav slučaj koji se desio na takmičenju u Istočnom Sarajevu je do sada nezabeležen presedan Od ogromne važnosti je da se povodom svega obrati prosvetni savetnik Milisav Knežević i upozna nas da li je ko sem njega u periodu 19.4.-21.4. imao pristup dokumentu koji mu je poslao prof. Dr Vidan Govedarica i na koji način su zadaci dopremljeni u Istočno Sarajevo. Te informacije su i meni bitne, kako bih odagnao eventualne sumnje da sam i ja na neki način učestvovao u nečasnim radnjama vezanim za ovo takmičenje. Što se mene tiče, ja sam uvek spreman i da se podvrgnem poligrafskom testiranju u vezi sa ovim slučajem i time lako odagnam sumnje ako postoje, kao i uostalom za bilo koje takmičenje počev od 2006. godine od kada radim u takmičarskim komisijama. Svoj posao sam odrađivao časno i pošteno na svakom takmičenju, a eventualno kada bih se dvoumio oko bodovanja nekog zadatka, konsultovao bih ostale kolege koje učestvuju u komisiji, kako bih bio siguran da sam dobro izbodovao svaki zadatak učenika.

Još prošle godine sam ukazao u dokumentu koji sam dostavio RPZ Banja Luka na katastrofalan rad direktora RPZ Banja Luka Predraga Damjanovića i prosvetnog savetnika za matematiku Milisava Kneževića. Zbog sve učestalijih primedbi nastavnika i učenika osnovnih i srednjih škola Republike Srpske,a vezane su sa sprovođenje i održavanje takmičenja iz matematike, morao sam još jednom da se obratim dopisom. Od 2014.godine kada su pomenuta dvojica došla na funkcije u RPZ Banja Luka, organizacija takmičenja iz matematike i sve vezano za njih(pripreme učenika, odlasci na međunarodna takmičenja…) su srozani na najniži nivo. Neću da kažem da je situacija u periodu 2006.-2013. godine bila sjajna, kada smo imali mnogo bolju saradnju sa RPZ i prosvetnim savetnikom Željkom Potkonjakom, ali sa ponosom tvrdim da su svake godine održavane pripreme za učenike koji su se kvalifikovali za međunarodna takmičenja, na kojima sam radio volonterski kao predavač. Od 2014. godine takvih priprema nema, a zašto ih nema treba da se zapitaju Predrag Damjanović i Milisav Knežević. Jedine pripreme(petodnevne) su bile organizovane u junu 2016. godine, na Palama, kada smo praktično koleginica Jelena Radović i ja bili ucenjeni od strane Predraga Damjanovića da radimo te pripreme inače nam neće biti plaćen put na međunarodna takmičenja. Pomenuću samo da su 2013. godine čak četiri od šest učenika, koji su činili ekipu BiH na 54.

Međunarodnoj matematičkoj olimpijadi(MMO) u Kolumbiji, bila iz RS. Od 2014.-2017. na MMO smo imali samo po jednog predstavnika u šestočlanoj ekipi BiH. Takmičarska matematika je danas otišla predaleko, daleko izvan okvira redovnog školskog gradiva. Nastavnici i profesori koji predaju najtalentovanijoj deci u osnovnim i srednjim školama u RS ne mogu toliko da im pomognu oko zadataka koji se pojavljuju na najvišim nivoima, zato su ovakve pripreme tokom cele godine neophodne. A da talentovane dece u RS ima pokazuju i rezultati ovogodišnjih matematičkih olimpijada BiH, jer polovinu ekipe koja će predstavljati BiH na MMO u Rumuniji i JBMO u Grčkoj čine učenici iz RS. Iskreno se nadam, da je tome doprinelo obnavljanje Letnje škole matematike koja je prošle godine ponovo pokrenuta u Bijeljini nakon višegodišnje pauze, gde smo okupili svu najtalentovaniju decu iz RS i sada smo u boljem kontaktu sa svima njima nego prethodnih par godina.

Od izuzetne važnosti je da se ovaj slučaj vezan za neregularnosti na republičkom takmičenju osnovnih škola do kraja ispita i rasvetli. Za sve što bude potrebno na dalje stojim na raspolaganju.

Marko Ćitić
Katedra za matematiku
Filozofski fakultet Pale

U odgovoru Milisava Kneževića, Inspektora-prosvjetnog savjetnika za matematiku u RPZ Banja Luka, na upućeno pismo u kojem se izražava sumnja na nečasne radnje vidljivo je ograđivanje od čitavog slučaja i nagovještavanje dodatnog nadzora i kontrole, ali Knežević ne isključuje ni mogućnost da je sve prošlo regularno. Kompletan odgovor Milisava Kneževića možete pročitati ovdje:

Milisav Knežević
Inspektor-prosvjetni savjetnik za matematiku
Banja Luka 17.05.2018. godine

PREDMET: Odgovor na primjedbe vezane za Republičko takmičenje osnovnih škola iz matematike održanog 21.04.2018. godine u I. N. Sarajevu

Poštovani,

Povodom Vašeg dopisa koji ste uputili 15.05.2018. godine u kojem iznosite sumnju na regularnost Republičkog takmičenja iz matematike za osnovnu školu koje je održano 21.04.2018. godine u JU OŠ „Sveti Sava“ u Istočnom Novom Sarajevu obaviještavam Vas da ćemo izvršiti potrebne provjere kako bi se otklonile sumnje na regularnost navedenog takmičenja ili potvrdile Vaše sumnje. Za sada mogu da tvrdim da sam zadatke za takmičenje dobio od dr Vidana Govedarice 19.05.2018. godine u 22:24 časova. Sutradan sam ih proslijedio kolegi Goranu Jankoviću i svom direktoru. Kolega Janković je odštampao zadatke i rješenja i ponio ih sa sobom u I. N. Sarajevo. Navedena učenica nije putovala sa nama u autobusu, niti je noćila u istom objektu sa većinom učenika, nego u drugom objektu sa roditeljem. Odgovorno tvrdim da navedena učenica od mene, a pretpostavljam da ni od kolege i direktora nije dobila zadatke. Profesor Vidan je to jutro, 21.04.2018. godine, donio dorađena rješenja sa skicama, kojih nije bilo u rješenju koje je meni poslao. Juče, 16.05.2018. godine, sam pregledao rad navedene učenice i na osnovu toga ne mogu sa sigurnošću tvrditi da je učenica imala rješenja prije takmičenja. Rješenja se donekle poklapaju sa ponuđenim rješenjima ali nije sve isto kao u rješenju koje smo mi imali. Zadatke nisam ja pripremao pa ne znam iz kojih su izvora, tako da ne mogu, za sada, da uporedim rješanja iz tih izvora sa rješenjima učenice. Kontaktirao sam nastavnicu koja je pratila učenicu na takmičenje i ona mi je rekla da učenica radi sa njom i ide na dodatne časove kod drugih profesora. Nadam se da je ovo možda splet okolnosti da je učenica te, ili slične zadatke, upravo radila sa svojim profesorima koji su je pripremali za takmičenje. Još ću kontaktirati direktora škole „Sveti Sava“, u kojoj je održano takmičenje, da pošalje izvještaj sa takmičenja kako bih imao još više potrebnih podataka za utvrđivanje činjenica oko ovog takmičenja. Zvanične rezultate smo objavili u školi, a nisam ih dostavio kolegi koji vodi naš sajt jer je on na obukama van RPZ-a. Pored toga, u to vrijeme sam imao obaveze oko provjere postignuća učenika i male mature tako da sam samo dostavio podatke o učenicima koji su se plasirali na Juniorsku matematičku olimijadu BiH. Rezultate ću danas poslati kolegi da ih objavi na sajtu RPZ-a, jer nisu nikakva tajna nego čisto propust zbog drugih obaveza. Sa novim podacima do kojih dođemo ćete biti obaviješteni. Dopis koji je poslao Marko Ćitić nemam namjeru da sada komentarišem nego kada budem imao još dodatnih podataka oko takmičenja. Prošle godine sam iznio svoj stav o takmičenjima uopšte, a naročito o takmičenjima koja organizuju udruženja matematičara u BiH. Nadam se da ćemo doći do podataka koji će otkloniti sumnje u regularnost takmičenja, jer ne bih nikoga unaprijed, bez dokaza, a naročito djecu, dovodio u nezgodnu situaciju.

S poštovanjem,
Milisav Knežević

Drago M.

Otac oštećenog T.M. Drago M. iz Zvornika prijavio je, kako kaže, krivično djelo, gdje je imenom i prezimenom pobrojao sve one koji su mogli učestvovati u malverzacijama. Obratio se i raznim institucijama od kojih, do sada, nije dobio nikakvu zaštitu, a iz Centra za bepslatnu pravnu pomoć savjetovano mu je da prijavi krivično djelo.

Obratio sam se i inspektoratu RS gdje su me obavijestili da nisu nadležni nad radom RPZ-a koji je zadužen za organizaciju takmičenja. Obratio sam se u tri navrata Ministarstvu prosvjete i kulture RS od kojih još nisam dobio nikakav odgovor. Obratio sam se i ombudsmanu za djecu RS i oni su mi nakon pregledanja poslatih dokumenata proslijeili dopis u kojem tvrde da će raditi na predmetu. Obratio sam se i Centru besplatne pravne pomoći gdje su, nakon uvida u proslijeđenu dokumentaciju, dali mišljenje da su moje sumnje opravdane i da prijavim krivično djelo“, istakao je otac oštećenog učenika.

Sa druge strane, kontaktirali smo i ministra prosvjete i kulture Dana Maleševića, koji nam je kratko poručio da on ne vodi takmičenja i da se obratimo Pedagoškom zavodu.

„Pošto ja ne vodim takmičenja morate se javiti Pedagoškom zavodu. Oni su zaduženi za ta pitanja i moraju vam odgovoriti ako se obratite pismeni“, izjavio je Malešević.

Dane Malešević

Da bi zaokružili cijelu priču pitanja smo uputili i na adresu Republičkog pedagoškog zavoda Banja Luka, kao i Inspektorata Vlade RS, ali odgovore nikada nismo dobili, iako je to obaveza zvaničnih javnih institucija prema Zakonu o slobodi pristupa informacijama.

Na kraju, samo možemo konstatovati da, sve dok su bitniji interesi poslušnih i podobnih političkih pojedinaca od interesa cijelog društva i običnih građana ovakvi slučajevi će se javljati i ponavljati i niko za to neće odgovarati, dok ćemo mi kao društvo sve dublje tonuti i zaostajati za naprednim državama koje su i napredne upravo zbog toga jer svi moraju da poštuju utvrđena pravila igre u državi. Za onog ko prekrši pravila, obavezna je i sankcija. Ta sankcija ima, prije svega, vaspitni karakter za ostale članove društva da im više nikada ne padne na pamet da počine bilo kakvu malverzaciju ili zloupotrebu službenog položaja. Upravo iz tog razloga je potrebno i u ovome slučaju doći do odgovornih kako više nikome ne bi palo na pamet da „igra bez granica“ u ovakvim ili sličnim prilikama.

Stefan Blagić i Velizar Antić

Autor