Nevesinjske puške bile su pucanj za slobodu

NEVESINJE – Pomenom u crkvi u Biogradu i svečanom akademijom u Velikoj sali opštine Nevesinje večeras je počelo dvodnevno obilježavanje tri ,,Nevesinjske puške”, događaja nakon kojih je Nevesinje zauvijek ostalo zapisano kao slobodarsko mjesto u kojem žive ljudi koji su spremni da se zarad slobode, suprotstave imperijama.

(FOTO: Moja Hercegovina)

Manifestaciju čiji su pokrovitelji Оdbоr Vlаdе Rеpublikе Srpskе zа njеgоvаnjе trаdiciје оslоbоdilаčkih rаtоvа, republička i opštinska boračka organizacija i opština Nevesinje, otvorio je načelnik opštine Milenko Avdalović.

Milenko Avdalović (FOTO: Moja Hercegovina)

,,Nekada smo se postignućma naših predaka previše hvalisali. Nevesinjsku pušku nismo ispucali mi nego naši preci, oni najbolji. Da bi mi bili najbolji ne bi trebalo da se hvalimo našim precima, nego da budemo najbolji u našoj sadašnjosti i budućnosti. Republika Srpska je kruna svih ,,Nevesinjskih pušaka”, to je prvi put da Srbi u Hercegovini žive u svojoj državi i zato trebamo da je gradimo i čuvamo”, rekao je Avdalović.

Ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Milenko Savanović rekao je da ustanke koje su podigli Nevesinjci treba svrstati među najznačajnije događaje srpskog naroda kroz istoriju borbe za slobodu.

Milenko Savanović (FOTO: Moja Hercegovina)

,,Večeras se sjećamo teškog i slavnog vremena, slavnih ljudi iz hercegovačkog kraja koji su bili nošeni idejom slobode, idejom i idealom koji je najsnažniji za svaki narod. Nošeni tim idealom ti ljudi, prvaci Hercegovine, su stali pred svoj narod braneći ga i tražeći slobodu. Oni su bili svjesni da će im ta borba za slobodu doći glave, ali su učinili svoj narod ponosnim”, rekao je Savanović.

Zamjenik predsjednika Odbora za dijasporu i Srbe u regionu Skupštine Srbije Miodrag Linta je rekao da je prva ,,Nevesinjska puška” najznačajniji događaj za srpski narod u drugoj polovini 19-og vijeka.

Miodrag Linta (FOTO: Moja Hercegovina)

,,Hercegovački ustanak je iznjedrio krupna istorijska imena i velike junake koji su ostali trajno upisani u istoriju i u narodno predanje. Hercegovački ustanak nije ostvario svoj krajnji cilj, oslobađanje Hercegovine i drugih područja na kojima živi naš narod, ali su njegovi junaci ostali trajni uzor i inspiracija. Smatram da bi u udžbenicima istorije u Srpskoj i Srbiji trebalo dati daleko veći značaj Nevesinjskim puškama i nadam se da će to u narednom periodu biti učinjeno”, rekao je Linta i dodao da su Nevesinjci svoj slobodarski duh dokazali i u borbama protiv Austrougarske, NDH, kao i u prethodnom Odbrambeno-otadžbinskom ratu.

Predsjednik Odbora ratnih vojnih invalida i zamjenik predsjednika BORS-a Vojin Gušić istakao je da su Nevesinjske puške bile značajni istorijski događaji koji su djelimično ili nikako zastupljeni u školskoj literaturi, te pozvao predstavnike Srbije i Republike Srpske da učestvuju u kreiranju plana i programa koji bi ove događaje stavio u udžbenike i otrgao ih od zaborava. Gušić je pozvao nadležne da sagledaju i događaje iz Odbrambeno-otadžbinskog rata i da ih u doglednom periodu svrstaju među one od nacionalnog značaja.

U kulturno-umjetničkom programu učestvovali su muška i ženska pjevačka grupa, narodni guslar, vokalna solistkinja i nevesinjske pjesnikinje. Rodoljubivim stihovima i zvucima oni su evocirali uspomene na najslavnije dane Nevesinja.

Prva, i vjerovatno najslavnija, ,,Nevesinjska puška” otpočela je 9. jula 1875. godine. Buna seljaka i ugnjetavanih brzo se iz Nevesinja proširila na čitavu Hercegovinu, a nakon što su se u rat uključile Srbija i Crna Gora nastala je ,,Velika istočna kriza”, čiji je direktni produkt ,,Berlinski kongres” kojim su Srbija i Crna Gora konačno dobile nezavisnost.

Ništa manje značajne bile su druga Nevesinjska puška, koja je ispaljena u januaru 1882. godine protiv Austrougarske monarhije i treća, koja je podignuta u junu 1941. godine u borbi protiv fašizma. Treća ,,Nevesinjska puška” ujedno je bila i prvi otpor protiv nacizma i fašizma u okupiranoj Evropi.

Ljubiša Bukvić

Autor