Nestaje srpska zajednica u opštini Konjic

Srba u opštini Konjic prema popisu iz 1971. godine bilo je 6.669, a sredinom 2017. godine taj broj je pao na manje od 290, sa učešćem 1,15 odsto u ukupnom broju stanovnika.

FOTO: Visit Herzegovina

Na popisu stanovništva 1981. godine popisano je 6.518. Srba, dok ih je 1991. bilo 6.620., a posljednji popis 2013. pokazao je da u opštini od ukupno 25.148 stanovnika, živi 355 Srba. Učešće u ukupnom stanovništvu opadalo je sa 16,3 odsto 1971. na 1,41 odsto prema posljednjem popisu 2013. godine.

Dobri poznavaoci prilika u srpskoj zajednici Konjica rekli su nam da se polovina službeno prijavljenih Srba vodi samo formalno, a da na području opštine stvarno živi mnogo manji broj svih povratnika pa i Srba. Preko 80 odsto ukupno prisutnih Srba stari su prosječno 70 godina, a imaju po jednog ili dva člana domaćinstva.

Kraj rata u Konjicu je dočekalo oko 600 Srba, a na Božić 2014. godine bilo ih je oko 320, rekao je Luka Ivanišević, dobar poznavalac srpske zajednice u Konjicu. Danas Srba, kaže, ima manje od 290. Broj Srba smanjuje se godišnje za oko deset, što govori o tendenciji nestanka ove zajednice.

Zaslužni za njen opstanak u ratu kao i poslije, pored Luke Ivaniševića, još su Dragan Biberdžić i Stojanović Neđeljko Kiso (1936-2010.). Hrabra trojka je formirala Aktiv Srba opštine Konjic i na svaki način štitila i pomagala Srbe u ratu, bila im oslonac i nada, zamjena za sve organe i organizacije, jer npr. sveštenici su pred rat napustili Konjic i to prije 1.5.1992. godine, a sadašnji konjički paroh došao je početkom 2008. godine. Paroh Bužanin svakodnevno podiže kvalitet vjerskog života, pored ostalog organizovao je građevinsku obnovu svih vjerskih objekata, crkve u Konjicu, Bradini, Čelebićima, Borcima, kao i obnovu svih kapela na grobljima.

Imajući u vidu sve što je prethodilo ratu u BiH, s obzirom da srpska zajednica u Konjicu nema ni kulturno, ni humanitarno društvo bilo bi neophodno i lijepo da razmatranje ovoga problema iniciraju predstavnici najbrojnijeg naroda.

Opštinski savjet do sada nije razmatrao strukturu stanovništva, demografsku politiku, kao ni pretpostavke za povratak, integraciju i opstanak svih povratnika, građana opštine Konjic, posebno opstanak najmalobrojnije srpske zajednice.

Jedino registrovano udruženje sa prefiksom srpsko je Udruženje povratnika Srba „Neretva“, koje od opštine ne dobija nikakva sredstva za rad, rekao je predsjednik Udruženja Dragan Subotić. Na položaj Srba u Konjicu, sigurno se odražava i diskriminirajuće uređenje BiH, Federacije i HNK, na šta je saopštenjem ukazala Koordinacija srpskih udruženja Mostar.

Konjic je jedna od deset crkvenih opština Zahumsko-hercegovačke eparhije koju je 1219. osnovao Sveti Sava. Pravoslavna crkva u Čelebićima izgrađena je 1867 godine, (nakon Jablaničkog jezera, drugi put 1960.), u Konjicu 1886., na Borcima 1896., u Bradini 1938., a decembra 1888. godine u Konjicu su Srbi osnovali Dobrovoljno pozorišno društvo.

Godine 1905. ovdje je na zabavi prilikom osveštenja doma Svetog Save na Vardi, sa Srpskim pjevačkim društvom „Gusle“ iz Mostara, nastupao i Aleksa Šantić. Srspka pravoslavna škola u Konjicu, sa 45 đaka, osnovana je 1873. godine. Podružnica „Prosvjete“ osnovana je 1907., a Srpska čitaonica, koja je otvorena 1908. godine, bila smještena u Terzića kući, u centru grada sa fondom od  380 knjiga. SPKD “Prosvjeta“ za kratko, svoj rad u Konjicu obnovila je 1990.godine.

Pitanja povratka svih raseljenih, protjeranih i izbjeglih, koje je ekonomsko, regionalno, psihološko-socijalno, kulturno pokazalo se kao pretežak zadatak za ovakvu državu i vlast. Danas Srba nema u Opštinskom savjetu i organima uprave, a podatke o njihovom učešću u javnim funkcijama, nadzornim odborima javnih preduzeća i mjesnim zajednicama nemamo, jer tih podataka nema na službenoj stranici Konjica. Srpska zajednica dala je značajan doprinos razvoju Konjica, a svijetu je dala poznate naučne, kulturne i sportske radnike, inžinjere, inovatore…

Autor