Mladi naučnik iz Nevesinja Marko Rajković: Podobni su kočnica napretku

NEVESINjE – Jedan od najvećih predstavnika Nevesinja na polju nauke i jedan od najuspješnijih matematičara i fizičara Balkana Marko Rajković, otvoreno za “Moju Hercegovinu” priča o problemima sa kojima se suočavaju mladi, te o razlikama u obrazovnom sistemu i mentalitetu našeg podneblja i inostranstva. Rajković priča o neugodnom iznenađenju koje je doživio od Opštine Nevesinje koja mu je ove godine, kao master studentu, shodno pravilniku, oduzela pravo na opštinsku stipendiju. 

Marko Rajković
Marko Rajković

Marko Rajković je rođen 1994. godine u Trebinju, a odrastao je u Nevesinju gdje je završio osnovnu i srednju školu kao đak generacije. Tokom školovanja učestvovao je na takmičenjima iz matematike i fizike, na kojima je postizao značajne rezultate, između ostalog, bronzanu medalju na Juniorskoj balkanskoj olimpijadi, srebro sa Mediteranskog takmičenja, Evropskog kupa i Balkanske olimpijade, kao i pohvale sa Međunarodne olimpijade.

Tokom školovanja, osim porodice i profesora, imao je i značajnu podršku od Opštine Nevesinje koja ga je stipendirala od 2008. godine, a 2012. godine je, za izuzetan doprinos, od Opštine dobio Plaketu Sveti Dimitrije. Otuda ga je, kako Rajković kaže, iznenadila odluka da kao master student nema pravo na opštinsku stipendiju, i to u godini kada je studiranje nastavio na Univerzitetu u Bonu, jednoj od najboljih institucija za matematiku u Evropi.

Moram priznati da me je odluka da ne primam stipendiju pomalo iznenadila iako je, koliko sam shvatio, donesena u skladu sa pravilnikom. Očekivao sam da će nakon najava sadašnjeg načelnika Opštine tokom predizborne kampanje studenti imati bolju podršku, te da će pravilnik biti promijenjen kako bi se omogućilo i studentima master studija da primaju stipendiju. Po sadašnjem stanju, studenti čiji studij traje tri godine opštinsku stipendiju mogu primati samo tokom toga perioda, iako se prelaskom na master ništa bitno ne mijenja”, kaže Rajković i dodaje da je svjestan da je to praksa preuzeta iz prethodnog perioda, ali da ona ne prati aktuelni trend u kome sve više studenata upisuje master studije.

Kaže da živi od svoga rada, te da njegovo finansijsko stanje neće biti narušeno ovom odlukom iako je novčanim iznosom stipendije želio da olakša svojim nezaposlenim roditeljima.

Jednostavno sam htio svima dati do znanja da pratim predizborna obećanja i najave da će se raditi na poboljšanju studentskog standarda. Htio sam da podstaknem mlade da slobodno i javno postavljaju pitanja, predlažu nove pristupe i traže svoja prava”, rekao je Rajković i dodao da ovu odluku ne smatra ličnim napadom i da je uvijek otvoren za saradnju, pohvalu, ali i kritiku lokalne vlasti za učinjeno.

Upitan o društvenim okolnostima u našoj zemlji i razlici u odnosu na zemlje Zapada, Rajković kaže da je naš najveći problem politizacija i upliv politike u sve sfere društva, kriminal i korupcija kojih je sve više i situacija koja postaje sve lošija svakim novim izborima.

Za tri godine u Sloveniji nisam ni osjetio da li su imali neke izbore, dok kod nas u vrijeme kampanje sve stane. Politika je prisutna u nekim oblastima gdje je ne smije biti, kao što su zdravstvo i  obrazovanje, čime se prekomjerno utiče na svakodnevni život građana. Danas podobni bolje prolaze od sposobnih. Smatram da je to najveći problem i kočnica napretku, kada se tome doda nedostatak posla i perspektive dobijamo razlog odlaska ljudi sa ovog prostora”, kaže Rajković.

Smatra da trenutna socijalno-ekonomska situacija u zemlji utiče na pasivnost mladih koji, principom “manjeg otpora”, prihvataju pravila igre koja su im nametnuta.

U našem društvu se, za razliku od Zapada, oni koji volontiraju, organizuju u formalna i neformalna udruženja, ili jednostavno drugačije razmišljaju, često posmatraju kao nepodobni, kao državni neprijatelji koje treba staviti na crnu listu. Ideal koji je naslijeđen iz prethodnog perioda je ‘naći državni posao i miran si’. Danas najčešće trebate jake veze u političkim partijama. Daleko da sam protiv ulaska u politiku, ali sve mora imati svoje granice”, kaže Rajković i zaključuje da mladi moraju tražiti i druge načine da se istaknu, pri tome se ne plašeći da će biti okarakterisani kao drugačiji.

Smatra da je ljudski resurs najvažniji i da on mora da se očuva. Šansu za razvoj Nevesinja vidi u početku kapitalnih projekata poput otvaranja radova na “Gornjim Horizontima” uz koje bi, sa otvaranjem novih radnih mjesta, Nevesinje moglo da živne, ali ističe da sa tim i ostalim infrastrukturnim projektima treba požuriti, jer se broj stanovnika u Hercegovini ubrzano smanjuje.

“Poručio bih mladima da budu aktivni u borbi za svoja prava i egzistenciju, da sakupe hrabrost i bore se za svoje ciljeve. Preispitujte sve pristupe, tražite načine kako se nešto može bolje uraditi. Predlažite, hvalite, kritikujte, ali budite spremni da prihvatite isto”, kaže ovaj Nevesinjac koji će, svojim trudom i znanjem, preživjeti bez opštinske stipendije i sistemske podrške države izuzetnim talentima.

Načelnik Avdalović: Nema promjene pravilnika ni izuzetaka, osim za društveno osjetljive grupe

Načelnik opštine Nevesinje Milenko Avdalović kaže da je novi pravilnik o stipendiranju koji isključuje brucoše, apsolvente, master i studente privatnih fakultet nastao nakon duge pripreme i po uzoru na druge sredine poput Bijeljine i Ugljevika.

“Ja jesam u kampanji obećao da će svaki redovni student imati stipendiju od 100 maraka, međutim, to smo morali da korigujemo za studente prve godine zato što su stručne službe u opštini došle do informacija da se pojedini studenti na fakultet upisuju samo zbog stipendije”, rekao je Avdalović i dodao da mnoge razvijenije opštine i gradovi u pravilnicima ne tretiraju prvu godinu i privatne fakultete.

Avdalović kaže da je novi pravilnik modifikovan tako da će od prve godinu stipendiju imati samo djeca poginulih boraca, socijalno ugroženi i đak generacije, dok će od druge do završne godine svi redovni sudenti imati stipendiju od 100 maraka, uključujući više studenata iz jedne porodice, što do sada nije bio slučaj.

Kada su u pitanju apsolventi, Avdalović smatra da je Opština ispunila svoju dužnost stipendirajući ih do tada, kao i da oni studij mogu da privedu kraju od kuće.

“Master studenti nikada nisu stipendirani od strane Opštine, eventualno od strane firmi kojima je trebao stručni kadar”, zaključio je Avdalović i dodao da Opština Nevesinje neće mijenjati tu praksu.

Pitanje je kako će opstati i kakva je budućnost Republike Srpske i male nerazvijene hercegovačke opštine ukoliko se ne učine zajednički napori da se mladi zadrže i omogući im se perspektiva, makar približna onoj koju imaju u inostranstvu.

Budući da Opština ne pronalazi, niti pokušava da pronađe nikakav način da podstkne mlade nadarene studente, te ih ohrabri za život u svom mjestu, mladima očigledno ne preostaje ništa drugo, nego da sreću potraže daleko “preko granice”.

Autor

Ljubiša Bukvić

Diplomirao novinarstvo Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Od oktobra 2013. godine novinar/saradnik internet magazina "Moja Hercegovina".

Svi tekstovi autora