Republika Srpska proteklih godina bila je svjedok jedne od najozbiljnijih pravosudnih istraga u vezi sa javnim nabavkama tokom pandemije korona virusa, predmeta koji se u javnosti najčešće pominjao kao „afera respiratori“.
Centar tog slučaja bio je Dejan Kusturić, vršilac dužnosti direktora Fonda zdravstvenog osiguranja Republike Srpske (FZO RS). Krajem januara 2026. istraga protiv njega je obustavljena zbog nedostatka dokaza, ali pozadina tog procesa otkriva šire probleme u načinu na koji se provode istrage, kako se javne nabavke obavljaju i kako pravosudni sistem funkcioniše u složenim predmetima visokog javnog interesa.
Početak istrage
Istraga protiv Kusturića započela je još u oktobru 2024. godine akcijom “Luna”, kada su pripadnici SIPA i MUP-a Srpske, po nalogu Republičkog javnog tužilaštva, izvršili pretrese prostorija Fonda zdravstva i privatnih objekata povezanih sa firmom Medietik i njenim direktorom. Tada su se pojavile sumnje da su ugovori o nabavci medicinske opreme, a naročito respiratora, zaključivani na način koji je potencijalno oštetio budžet.
Centralni fokus istrage bili su upravo respiratori koje je FZO naručio tokom pandemije, ukupno 165 uređaja kupljenih za oko 12,9 miliona KM. Dio tih respiratora, prema podacima iz istrage, nije bio korišten u bolničkim uslovima, što je podstaklo pretpostavku o mogućoj zloupotrebi službenog položaja.
Dubina sumnji i pitanje nabavki
Istraga se bavila različitim aspektima nabavki, od ugovora sa kompanijom Medietik do cijene i korisnosti opreme. Pored osnovnih ugovora za respiratore, provjeravani su i drugi ugovori o medicinskoj opremi te logistici, uključujući i transport.
Inače, na čelu pomenute firme nalazi se Željko Babić, suprug aktuelnog vršioca dužnosti predsjednika Republike Srpske, Ane Trišić Babić.
Tužilaštvo je posebno problematizovalo pitanje da li je oprema bila adekvatna, da li su ugovori bili potpisani uz potrebne tehničke specifikacije i da li su nabavljena sredstva zaista ispunjavala uslove standarda za liječenje.
Tokom istrage organizovana su i vještačenja. Jedno je radila lokalna laboratorija, a drugo je povjereno međunarodnom ekspertu, profesoru iz Italije, koji je radio na osnovu dostavljene dokumentacije. Utvrđeno je da je dio oprem, posebno respiratori modela JX100, bio tehnološki nižeg nivoa i da se u praksi nije koristio u liječenju pacijenata tokom pandemije.
Nedostatak dokaza
Ipak, krajem decembra 2025. istraga je obustavljena, uz formalno objašnjenje iz Republičkog javnog tužilaštva da nije prikupljeno dovoljno dokaza koji bi omogućili podizanje optužnice protiv Kusturića. Sekretar tužilaštva je potvrdila da prikupljeni materijal, uključujući svjedočenja, vještačenja i dokumentaciju, nije ukazao na jasnu zloupotrebu položaja ili pribavljanje protivpravne koristi.
Prema tom nalazu, tužilaštvo nije moglo dokazati da je Kusturić znao ili mogao znati nepravilnosti u vezi sa kvalitetom i upotrebom respiratora, niti je utvrđeno da su finansijski tokovi ukazivali na koruptivno ponašanje. U skladu sa Zakonom o krivičnom postupku RS, istraga može biti ponovo otvorena ukoliko se pojave novi relevantni dokazi.
Odluka o obustavi istrage dolazi nakon, kako tvrde, višemjesečnih napora tužilaštva da ispita sve aspekte nabavke. Tokom istrage, čelnici FZO i pravosudnih organa bili su pod pritiskom javnosti i medija, koji su ukazivali na neiskorištenu opremu i sumnjive okolnosti oko ugovora s dobavljačima.
Važno je napomenuti da nabavljeni respiratori i dalje postoje u bolničkim skladištima širom Srpske, a dio njih, prema izvještajima iz istrage, nikada nije korišten u praksi liječenja pacijenata pogođenih virusom.
Proces bez epiloga
Iako je istraga formalno obustavljena, slučaj Dejana Kusturića ostaje jedan od značajnijih pravosudnih procesa u ovom mandatu, ne samo zbog same figure direktora FZO, već i zbog pitanja koja otvara o javnim nabavkama u vanrednim situacijama i načinu na koji institucije odgovaraju na sumnje u zloupotrebe.
Obustava istrage, bez jasne optužnice ili pravosnažne presude jedan dio vidi ga kao potvrdu nepostojanja krivičnog djela, dok drugi ostaje skeptičan prema mogućnosti da duboke manjkavosti u sistemu nisu do kraja rasvijetljene. U svakom slučaju, ovaj predmet pokazuje da su i u kompleksnim slučajevima javnih nabavki, put do pravosnažnih odluka često dug, neizvjestan i pun upitnika.
