Danilo Sikimić – ugledni Trebinjac koji je fotodokumentovao vađenje posmrtnih ostataka iz Pridvoračke jame

Da nije bilo Danila Sikimića, uglednog Trebinjca koji je, između ostalog, bio i fotograf, strahota vađenja posmrtnih ostataka 13 Srba, koje su ustaše bacile u Pridvoračku jamu pokraj Trebinja, ostala bi zabilježena samo u pisanim tragovima. Iako je Trebinje bilo okupirano, Danilova svijest o značaju fotodokumentovanja ovog događaja bila je jača od straha – krišom, svojim fotoaparatom zabilježio je posljedice jednog stravičnog čina.

Neđo Tadić i Danilo Sikimić

Ustaše su 13 trebinjskih Srba bacile u Pridvoračku jamu u noći između 23. i 24. juna 1941. godine. Četiri mjeseca kasnije, 6. oktobra, Danilo Sikimić snimio je okupljene Trebinjce i dobrovoljce – Rada Gurovića i Jefta Škora – kako izvlače posmrtne ostatke njih 12 u vrećama. Trinaestu žrtvu, Obrena Stijačića, snimio je neraspadnutog, sa rukama na grudima. Vađenje posmrtnih ostataka, kome je prisustvovalo tridesetak ljudi, organizovali su Italijani.

Ko je bio Danilo Sikimić?

Danilo Sikimić rođen je 1920. godine. Bio je svestran čovjek, profesor srpskog jezika i književnosti, direktor čuvene trebinjske Gimnazije, fotograf. Riječju – ugledni Trebinjac.

Danilo je bio veoma talentovan čovjek. Bio je profesor srpskog jezika i književnosti, ali ako, na primjer, profesor sociologije ili psihologije ne bi mogli da drže čas, Danilo bi ih zamjenjivao. Bio je i direktor naše gimnazije. Govorio je nekoliko stranih jezika. Bio je baš aktivan u društvu u ono vrijeme. Recimo, bio je predsjednik Ribolovačkog društva. Nije moglo proći nijedno kulturno događanje u Trebinju da Danilo nije aktivno učestvovao u njemu“, prisjeća se Trebinjac Zoran Tadić čiji je pokojni otac Neđo bio prijatelj i kum Danila Sikimića.

Neđo i Danilo, priča Tadić, u fotografiju su se zaljubili još kao gimnazijalci. U to vrijeme, bili su među rijetkima u Trebinju koji su imali fotoaparat.

„Sa njima se fotografijom bavio i Neđo Rajević, koji je kasnije bio ljekar u Sarajevu, a družili su se sa Vesom Bokonjićem čiji je otac Dušan bio jedan od dvojice ljudi koji su tada imali fotoradnju u Trebinju. Neđo i Danilo kasnije su, tokom Drugog svjetskog rata, bili skupa u 13. Hercegovačkoj brigadi. Išli su do Trsta i tamo su bili neka vrsta ratnih fotoreportera, bilježili su dešavanja tamo“, priča Zoran Tadić i konstatujemo da je Danila, očito, i nakon Pridvoračke jame pratio instikt da fotodokumentuje ratne događaje.

Zoran Tadić sa Danilovim sinovima Đorđom (lijevo) i Milanom (desno)

Nakon rata, 1946. godine, Zoranov otac Neđo odlučio je da otvori svoju fotoradnju, a Danilo mu je u tome svesrdno pomogao.

Kad je rat završen, trebalo je snimati ljude u Hercegovini za lična dokumenta, pa se i moj otac opredijelio za fotografiju. Danilo, Rajević i on škljocali su i izrađivali fotografije kod Vesa Bokonjića. Ljubav i strast prema fotografiji tako je prerasla u zanat, pa smo osnovali svoju radnju i živjeli od toga. Danilo je govorio njemački, pa je išao sa mojim ocem kako bi se bolje sporazumjeli sa dobavljačima, kao i da ga posavjetuje šta da uzme, koju hemiju, koje aparate, objektive, koju tehniku. Toga je ovo tržište bilo žedno“, prisjeća se Zoran.

Talentovana porodica Sikimić

Tragom priče o Danilovoj porodici, došli smo do njegovog 68-godišnjeg sina Đorđa koji trenutno živi u Sarajevu, gdje je zaposlen kao generalni direktor Pink televizije BiH. Od njega saznajemo da nije samo Danilo bio svestran, takva su bila i njegova braća Rajko i Gojko.

Rajko Sikimić bio je akademski slikar i restaurator, između ostalog, poznat po radovima u Zavali, Svetom Naumu, grčkim Meteorima, Hilandaru. Bio je počasni građanin Venecije, jer je spašavao freske kad je tamo bio potop. Gojko je bio prvi majstor umjetničke fotografije u BiH i dobitnik Šestoaprilske nagrade grada Sarajeva“, priča nam Đorđe Sikimić.

I Zoran Tadić čuva uspomene na priče o nadarenosti Danila i njegove braće.

„Sikimići su bili mnogo jaki. Kad je moj otac otvarao radnju 1946, to sam slušao priču, nije bilo Titove slike, a morao si je imati. Tada je Rajko Sikimić naslikao olovkom veliku sliku Tita. Izgledala je kao crno-bijela fotografija i godinama je tu stajala“, prisjeća se Zoran.

Prema riječima Đorđa Sikimića, Gojko je još uvijek živ, trenutno ima 94 godine i živi u Sarajevu. Živa je i Danilova sestra Nevenka, udata Igrić, koja je sada penzionerka, a nastanjena je u Beogradu. Osim Danila, među živima više nisu Rajko i Danilov treći brat Spasoje koji je bio ekonomista, a živio je i umro u Beogradu.

Neđo krštava Danilovo dijete u manastiru Tvrdoš

Iza Danila Sikimića ostalo je troje djece. Đorđe ima brata Milana (1953.), koji živi u Banjaluci, i sestru Miru (1958.), koja živi u Novom Sadu. Đorđe u Sarajevu živi od 1968. godine, ali za Trebinje ga, kaže, sada vežu posebna osjećanja.

„Ako vam je to stalno u duši, onda šta ću vam pričati? Svi smo otišli iz Trebinja sitacajem okolnosti, iz potrebe za poslom. Mjesto rođenja je čudo, naročito kad dođete u malo starije godine. Dok ste mladi to ne osjećate“, kaže Đorđe.

Zauvijek nestale fotografije?

Kada je „Moja Hercegovina“, prije tri godine, otvorila priču o žrtvama sa Pridvoračke jame, tragala je za navedenim fotografijama Danila Sikimića za koje je rečeno da ih je poslao u mostarski „Muzej Hercegovine“. Iz ove ustanove tada je rečeno da nisu konstatovali da posjeduju te fotografije u svom arhivu, ali da će ih potražiti. Međutim, danas smo ih ponovo pozvali, ali viši kustos Zlatko Zvonić rekao nam je da fotografije, nažalost, do sada nije pronašao.

Trebinjski „Muzej Hercegovine“, koji je 2003. izdao knjigu „Zločini u Hercegovini u Drugom svjetskom ratu“, Božidara Čučkovića, trenutno jedini posjeduje pet Sikimićevih fotografija, jer je Čučković sav radni materijal poklonio muzeju. Oni su te fotografije ranije ustupili „Mojoj Hercegovini“.

Umjetnički pečat za kraj

U život Danila Sikimića i njegove porodice umjetnost je bila neprestano utkana. Zato ne čudi njihova potreba da i na kraju života, na njihovoj porodičnoj grobnici ostane umjetnički pečat. I to ne bilo kakav.

Ima jedan reljef, kao medalja na kojoj je izvajana glava Danilovog oca Đorđa, a napravio je čuveni vajar Nebojša Mitrić koji je, između ostalog, napravio krst na hramu Svetog Save. On je sa Rajkom Sikimićem u ono vrijeme dolazio kod Vuka Roganovića, bili su prijatelji“, objasnio je Zoran Tadić za „Moju Hercegovinu“.

 

Grobnica Danila Sikimića nalazi se u trebinjskom groblju u Podgljivlju. Umro je 1996. godine.

 

Čitajte još:

Др Петар Рундо – срески љекар из Требиња, објешен у усташкој полицији
Jefto Škoro – pobjegao sa Pridvoračke jame, ali ne i od ustaške ruke
Trebinjac Vule – Jovo Vlačić: Bijeg od neprijatelja spasio ga mučke smrti
Васо Поповчевић – преживио Придворачку јаму, али не и састанак са Савом Ковачевићем

Придворачка жртва Алекса Соколовић – Сарајлија, па Требињац

Pridvoračka žrtva Jovo Madžar – zvjerski ubijen ispred rođene kuće

Pridvoračka žrtva Lazar Kukurić – otrgnut od porodice u životu i u smrti

Stradanje nad Pridvoračkom jamom: Kako je najbolji prijatelj Trebinjca Steva Miljkovića odveo u smrt

Trifko Babić – Hrabri Solunac kukavički ubijen na Pridvoračkoj jami

Blagoje i Đorđe Ćurić – stric i bratić zajedno u smrt

Božo i Milorad Pidžula – otac i sin zajedno otišli u mučeničku smrt

Придворачке жртве (4): Михајло Андријашевић – „сиротињска мајка“

Jakov Miljanović: Tragična smrt uglednog trebinjskog gostioničara

Придворачке жртве (2): Обрен Стијачић између заборава и сна

Pridvoračka žrtva Boško Šakota i stravično stradanje jednog porodičnog stabla

Потрага за фотографијама Данила Сикимића (УЗНЕМИРУЈУЋИ САДРЖАЈ)

Леже ли на „лединици“ у Подгљивљу заборављени мученици из Придворачке јаме?

Autor

Jelena Denda Borjan

Diplomirala žurnalistiku na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Od januara 2013. do novembra 2017. godine novinarka internet magazina "Moja Hercegovina"

Svi tekstovi autora